Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Sơ đồ tư duy + 17 mẫu)

Nội Dung Bài Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Sơ đồ tư duy + 17 mẫu)

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Lược đồ tư duy + 17 mẫu)

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ơn nghĩa sâu nặng và tình cảm thật tình của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.
Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.
Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương
Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
I. Mở bài
Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.
II. Thân bài
1. Hai câu đề
– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.
Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.
⇒ Công tác và tình cảnh làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.
– Lí do:
“nuôi”: chăm nom hoàn toàn
“đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.
⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người nữ giới còn nuôi chồng ⇒ tình cảnh oái oăm trớ trêu.
Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc trưng. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.
⇒ Bà Tú là người đảm đang, tỷ mỉ với chồng con.
2. Hai câu thực
– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):
“Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gieo neo, lo âu
Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
“lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy khốn lo lắng.
⇒ Sự khó nhọc gieo neo của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.
– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc
Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong tình cảnh đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy khốn, lo lắng.
– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động cực khổ của bà Tú.
⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy khốn cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.
3. Hai câu luận
– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng bà Tú phải gánh chịu.
– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc
– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều
– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.
⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
4. Hai cấu kết
– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: tố giác hiện thực, xã hội quá bất công với người nữ giới, quá bó buộc họ để những người nữ giới phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.
– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 bộc lộ của thói thường.
– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.
→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.
III. Kết bài
Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người nữ giới trong xã hội bữa nay.
…………
Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
Phân tích Thương vợ – Mẫu 1
Hình ảnh người nữ giới luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chủ đạo là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu hiện tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi ân hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh xinh tươi. Nó ko chỉ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người trở thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập phệ của người nữ giới xưa đối với gia đình.
Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu tình cảnh lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác giả như dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người nữ giới. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ vô cùng vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là cột trụ trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.
“Trống hầu vừa dứt, bố lên thangHỏi ra quan đó ăn lương … vợ”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gieo neo lúc phải “cực chẳng đã” biến thành cột trụ trong gia đình. Từ “đủ” vừa biểu lộ chất lượng vừa biểu lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc trưng”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, chuyên cần để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, ngùi ngùi biết bao!
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:
“Cái cò lặn lội bờ sôngGánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”
Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy khốn rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người nữ giới. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người nữ giới có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy khốn, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gieo neo của người nữ giới bé nhỏ này.
Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm truyền tụng những hi sinh lặng thầm nhưng bà dành cho chồng con:
“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ bà nguyệt bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy trở thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân thành của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người nữ giới Việt Nam truyền thống.
Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán tụng vợ nhưng đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất tỷ mỉ luôn dõi theo bà, đặc trưng luôn tỏ lòng hàm ơn của mình đối với người nữ giới ông mến thương. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm khôi hài.
Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và ngày nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người nữ giới cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.
Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn thật tình xúc động và đầy trị giá.
Phân tích Thương vợ – Mẫu 2
Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lọc hình tượng người nữ giới để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người nữ giới thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.
Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ơn của ông dành cho bà Tú.
Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.
Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông chẳng phải vững vàng và khá nguy khốn.
Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng còn cả rượu cho ông lúc cần.
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán trở thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận hết sức khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người nữ giới đó trông rất độc thân và cô đơn.
“1 duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản công”
Dù rằng cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để chuyên dụng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà căn số là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bạc nghĩa, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.
Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người nữ giới, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.
Ngôn ngữ bình dị vô cùng thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.
Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca ngợi của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.
Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca ngợi và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người nữ giới Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3
Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu hiện tình thương mến lẫn quý trọng người siêng năng, đảm đang, chịu thương chuyên cần. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người nữ giới truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.
Đề cập Tú Xương là đề cập sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười sâu cay có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.
Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá phệ. Nghĩa vụ này hẳn nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài ba này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh quẫn bách”.
Thế do đó, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:
Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
(Ca dao)
Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.
Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.
Biết thuốc lá, biết chè tàu Cao lâu biết vị bình khang biết mùi
(Hỏi Ông Trời)
Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì đem đến cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:
1 duyên 2 nợ âu đành phận 5 nắng mười mưa dám quản công.
Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng Tú Xương đã sử dụng phép đối thật xuất sắc. Dù duyên chỉ 1 nhưng nợ tới 2, hạnh phúc chồng đem đến quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.
Tú Xương tự trách mình:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó rất mực thật tình. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.
(Quan tại gia)
Thơ Tú Xương cay độc nhưng thật tình, trào lộng nhưng trữ tình, phong túc nhưng chung tình, chửi đời nhưng chửi mình, cười mình nhưng khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.
Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người nữ giới hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình thương cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người nữ giới vào thơ ca, nhưng hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện thời! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4
Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên trục đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thành thị Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.
Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương hết sức cay độc, dữ dội nhưng xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.
Bài thơ truyền tụng những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người nữ giới đảm đang, chịu thương chuyên cần vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.
Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ trở thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.
Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu căn số, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì bổn phận người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ nâng cấp (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận, 5 nắng mười mưa dám quản công “.
Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, phụ trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu hiện lòng cảm ơn, nể trọng.
Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.
Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!
Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng trữ tình thắm thiết. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa bộc lộ tình thương vợ, hàm ơn vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh xinh tươi của người nữ giới Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Vì vậy nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5
Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim thật tình, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người ăn xin, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng trông cảnh sơn hà”…
Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng phải gánh vai cột trụ, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.
Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần phệ là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào đó, thường ngại biểu hiện tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sớt, thương mến và quý trọng vợ hết mực.
Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo teo đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó chừng như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.
Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa đề cập lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!
Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công huân:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:
… Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;
… Con cò nhưng đi ăn đêmĐậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành biểu trưng về những người nữ giới lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.
Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng là thân phận, căn số, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, thụ động quá nhưng luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính bộc lộ. Kia 1 người nữ giới còm nhom như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên trục đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.
Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà chẳng phải có 1 lời ca cẩm kêu ca nhưng là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người nữ giới phương Đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, phụ trách tất cả. Thật là kiên định mà sao nhưng khổ thân! Phần phệ nữ giới nhờ chồng nhưng được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Chấm dứt 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người nữ giới Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “nước nhà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện phụ trách ko so kè oán thù than.
Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do đó ông Tú đã trách hộ bà:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng người chồng tự chửi mình đó thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bạc nghĩa, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được cột trụ lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩmCầm bằng làm thuê mướn ko công.Thân này ví biết dường này nhỉThà trước thôi đành ở vậy xong.
Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.
Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi độc thân, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách vô cùng thật tình và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ơn rất thật tình của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng chịu nhiều cay đắng khó nhọc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6
Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích chua cay khuôn mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.
“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến nồng nhiệt của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.
6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương chuyên cần. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 nữ giới “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.
Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.
Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ nâng cấp, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã đem lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ đau, của người nữ giới Việt Nam trong xã hội cũ:
“Lặn lội thân cò nơi quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều khốn cùng. Bát cơm, manh áo nhưng bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:
“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa dám quản công.”
“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, cực khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người nữ giới chịu thương, chuyên cần vì sự no đủ, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều oái oăm.
Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ơn và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương chuyên cần, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức quyến rũ văn học.
Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do đó thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.
Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!
Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật tuyển lựa vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người nữ giới ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người nữ giới ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được đề cập trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.
Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tiếng tăm ông sống mãi với non Côi, sông Vị.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7
Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã nhắm mắt xuôi tay. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.
Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng phệ viết về người vợ nhưng bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.
Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.
Câu thơ khởi đầu nói tình cảnh làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:
Quanh 5 giao thương ở mom sông.
Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 kể từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gieo neo của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy khốn hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời kêu ca, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gieo neo của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong tình cảnh chen chúc làm ăn.
Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.
Cuộc sống khó nhọc gieo neo càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).
Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:
5 nắng mười mưa dám quản công
Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách hài hước, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc trưng để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.
Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ơn sự hy sinh hết mực của vợ nhưng ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bạc nghĩa, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 bộc lộ của thói thường bạc nghĩa. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:
Có chồng thờ ơ cũng như ko
Ở cái thời nhưng xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người nữ giới: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết trông thấy khuyết điểm, nhưng còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.
Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng còn tự trách.
Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.
Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8
Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của sơn hà. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.
Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài ba của mình nhưng ghi công cho bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gieo neo của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng nuôi chồng, nuôi con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.
Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 biểu trưng trong thi ca dân gian để nói về người nữ giới lao động:
“Con cò lặn lội bờ sôngGánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”
Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hẩu lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người nữ giới gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!
Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.
Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công”
Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:
“5 nắng mười mưa dám quản công”
Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.
Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Vì quá thương vợ nhưng thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.
Bằng tình cảm thật tình, bằng nghệ thuật chân thật, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người nữ giới giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người nữ giới Việt Nam xưa.
Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9
Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người nữ giới đảm đang, chịu thương, chuyên cần vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ, âu đành phậnNăm nắng mười mưa, dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc!Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người nữ giới ở xã hội xưa.
Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này chẳng phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng ko 1 lời oán thù trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng Tú Xương dành tặng cho vợ mình.
Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.
Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng căn số chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu hiện nỗi niềm hàm ơn và quý trọng đối với bà Tú.
Cộng với quý trọng và hàm ơn bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương
“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.
Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm thật tình, lời thơ giản dị nhưng thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người nữ giới Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10
Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng phệ: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.
Thương vợ là bài thơ đề đạt hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, thầm lặng hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ơn của Tú Xương đối với người vợ của mình.
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.
Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thành thị Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.
Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú chừng như càng bé nhỏ và độc thân. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông ngọn ngành, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.
Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho nữ giới phận sự là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả bổn phận nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.
Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần phệ nữ giới cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.
Nhưng bà Tú nuôi chồng đâu có dễ dàng như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng còn cung phụng, còn thờ.
Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công huân của bà vợ. Như vậy là thương vợ.
Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người nữ giới lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian khổ, khổ thân, vậy nhưng bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, quạnh vắng, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa đề cập những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian khổ trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.
Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp căn số bà là vậy.
Câu thơ mô tả nhưng đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.
Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian khổ, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.
Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí mật lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề hờ hững. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng cột trụ gia đình là mình ở đâu rồi nhưng để vợ phải mệt nhọc, gian khổ tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt bố trí từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.
Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm tình bà Tú nhưng suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, căn số đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có cực khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng đã là chuyện phận rồi, chuyện căn số.
Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người nữ giới như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!
Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công huân, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.
Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương chuyên cần, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.
Thương vợ nhưng nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ thật tình, thấm thía. Như vậy nhưng không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?
Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm oán thù trách, tủi hờn nhưng quy căn số xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà đầu tiên là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, thô lỗ dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.
Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì hẳn nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội tình, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.
Bà Tú chẳng phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội tình của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng như thế thì còn gì nhưng ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn sinh của thánh hiền là ông Tú nhưng cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.
Cấu kết là sự phán xét hết sức đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình tí chút, đầu tiên là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.
Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ kết thúc bằng sự day dứt, hối lỗi trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11
Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Do vậy thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.
Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc trưng là lúc người vợ còn sống.
Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập phệ của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công huân mập phệ của bà đối với gia đình:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Tú Xương đã miêu tả rất xác thực về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, chừng như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy khốn. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là cột trụ của gia đình.
Bà chẳng những phải nuôi con nhưng còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.
Nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy khốn trong việc vận động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.
Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, cui cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.
Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống oái oăm, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng cái nợ với nhau thì nhiều.
Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú chẳng phải cay nghiệt điều ấy, nhưng hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay oán thù trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, chuyên cần của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cuộc hình ảnh ông Tú mới hiện ra:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko!
Tiếng chửi cất lên hết sức gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bạc nghĩa, những bất công bất hợp lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ơn vô biên của ông Tú dành cho vợ.
Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ quản để nói lên lòng hàm ơn thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, thật tình mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.
Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã đem lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12
“Thân em như củ ấu gai.Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,Ai ơi nếm thử nhưng xem.Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”
(Ca dao)
Hình ảnh của người nữ giới luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương chuyên cần của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên trục đường thi sử và nổi danh chủ đạo ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam công đoạn cuối thế kỉ XIX.
Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chủ đạo là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập phệ của những người nữ giới khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.
Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ơn thật tình đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian khổ là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no đủ:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những cột trụ kiên cố trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng đặc trưng là “ăn lương vợ”:
“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành cột trụ chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột độ nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy khốn nhưng bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng hình như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc trưng” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công huân của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người nữ giới chịu thương chuyên cần còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà chừng như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:
“Biết thuốc lá, biết chè tàu,Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”
(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)
Hay:
“Bữa qua anh tới chơi đây,Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”
(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)
Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương chuyên cần, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu nhưng mà chẳng thể làm gì giúp sức vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:
“Con cò lặn lội bờ sông,Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”
(Ca dao)
để cực tả nỗi khổ tâm nhưng bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự khốn cùng trong cuộc sống của 1 người nữ giới cột trụ. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng ngùi ngùi trên trang giấy lúc đề cập chữ “thân” bạc phận:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,7 nổi 3 chìm với non nước.”
(Bánh trôi nước)
“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn chiếc đầy nguy khốn rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh giá khi bấy giờ nhưng còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người nữ giới gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm hôm – thời kì nhưng những người nữ giới khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng trở thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh quạnh vắng tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.
Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người nữ giới “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:
“Con ơi nhớ lấy câu này,Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”
Dù rằng vang vọng bên tai là lời dạy chân thành của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người nữ giới chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng thán phục !
Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi tình cảnh khắc khổ nhất.
Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm truyền tụng những công huân lặng thầm vì chồng vì con nhưng bà Tú đang quang gánh trên vai:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ căn số, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:
“Kiếp người sao mãi lận đận,Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”
Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy chừng như đã đánh mất đi thuộc tính cao sang của mình nhưng trở thành nặng nề hết sức như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng “nợ” lại 2:
“Chồng gì anh, vợ gì tôi,Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”
(Ca dao)
Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự siêng năng, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !
Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ tuyệt vời về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các ngành số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương chuyên cần của người nữ giới Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ơn thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng phụ trách hết mọi phận sự của 1 cột trụ trong gia đình. Thật vậy:
“Có con phải khổ vì con,Có chồng phải gánh nước nhà nhà chồng.”
(Kho tàng lục bát dân gian)
Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán tụng vợ nữa nhưng ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự oán thù trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông san sớt gánh nặng gia đình cùng vợ.
Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:
“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng ko biết được mọi người bao quanh đang cực khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương chẳng phải đáng trách nhưng mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội tèm lem kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !
“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợTiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”
(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.
Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương chuyên cần của mình nhưng còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú chăm chỉ, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh xinh tươi nhất của người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13
Trong xã hội phong kiến, người nữ giới thường ko được ân cần nhiều. 1 người nữ giới phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người nữ giới luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Cho nên, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy thực thụ là 1 nét chấm phá đặc trưng của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.
Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thật và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước tiên của bài thơ:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn ngàn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để tỷ mỉ cho 1 gia đình với những đứa con bé.
Người nữ giới trong thời đại phong kiến thường được nếu như những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của căn số, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn ngàn cay đắng, cực khổ nhưng ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, chừng như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Hình ảnh người vợ đã được ông nếu như cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, độc thân. “Thân cò” là 1 sự so sánh hết sức có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người nữ giới thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người nữ giới Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, chừng như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người nữ giới của mình nhiều hơn nữa.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công
Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Cho nên do đó duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người nữ giới Việt Nam.
Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.
Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương chuyên cần của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14
Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà dù thế, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn hết sức tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồngLặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đôngMột duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Nổi trội của bài thơ đầu tiên là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người nữ giới khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, quang gánh gia đình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông”
Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:
“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là biểu trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chênh vênh, nguy khốn. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!
Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.
Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy khốn.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo đói trong xã hội đương thời.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, độc thân thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy khốn hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.
Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao hấp dẫn nhất. Ấy là người nữ giới đảm đang, tháo vát, tỷ mỉ với chồng con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:
“Duyên” 1 nhưng “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời kêu ca nhưng thầm lặng, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gieo neo vừa trình bày được tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng con của bà Tú.
Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ tha thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.
Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 bộc lộ của “thói thường” bạc nghĩa. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người nữ giới là thân phận dựa dẫm, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Ông chửi thói thường bạc nghĩa vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ tình cảnh riêng. Tác giả lên án thói thường bạc nghĩa khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.
Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ơn lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình thương cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gieo neo và truyền tụng sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.
………………
Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

[rule_2_plain] [rule_3_plain]

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ơn nghĩa sâu nặng và tình cảm thật tình của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.

Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.

Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương

Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ

I. Mở bài

  • Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
  • Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.

II. Thân bài

1. Hai câu đề

– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.

  • Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
  • Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.

⇒ Công tác và tình cảnh làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.

– Lí do:

  • “nuôi”: chăm nom hoàn toàn
  • “đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.

⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người nữ giới còn nuôi chồng ⇒ tình cảnh oái oăm trớ trêu.

  • Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc trưng. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.

⇒ Bà Tú là người đảm đang, tỷ mỉ với chồng con.

2. Hai câu thực

– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):

  • “Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gieo neo, lo âu
  • Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
  • “lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy khốn lo lắng.

⇒ Sự khó nhọc gieo neo của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.

– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc

Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong tình cảnh đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy khốn, lo lắng.

– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động cực khổ của bà Tú.

⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy khốn cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.

3. Hai câu luận

– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng bà Tú phải gánh chịu.

– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc

– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều

– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.

⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.

4. Hai cấu kết

– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: tố giác hiện thực, xã hội quá bất công với người nữ giới, quá bó buộc họ để những người nữ giới phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.

– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 bộc lộ của thói thường.

– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.

→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.

III. Kết bài

  • Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
  • Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người nữ giới trong xã hội bữa nay.

…………

Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ

Phân tích Thương vợ – Mẫu 1

Hình ảnh người nữ giới luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chủ đạo là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu hiện tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi ân hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh xinh tươi. Nó ko chỉ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người trở thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập phệ của người nữ giới xưa đối với gia đình.

Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu tình cảnh lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác giả như dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người nữ giới. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ vô cùng vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là cột trụ trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.

“Trống hầu vừa dứt, bố lên thang
Hỏi ra quan đó ăn lương … vợ”

(Quan tại gia – Trần Tế Xương)

Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gieo neo lúc phải “cực chẳng đã” biến thành cột trụ trong gia đình. Từ “đủ” vừa biểu lộ chất lượng vừa biểu lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc trưng”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, chuyên cần để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, ngùi ngùi biết bao!

Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:

“Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”

Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy khốn rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người nữ giới. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người nữ giới có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy khốn, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gieo neo của người nữ giới bé nhỏ này.

Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm truyền tụng những hi sinh lặng thầm nhưng bà dành cho chồng con:

“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công.”

Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ bà nguyệt bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy trở thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân thành của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người nữ giới Việt Nam truyền thống.

Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán tụng vợ nhưng đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất tỷ mỉ luôn dõi theo bà, đặc trưng luôn tỏ lòng hàm ơn của mình đối với người nữ giới ông mến thương. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm khôi hài.

Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và ngày nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người nữ giới cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.

Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn thật tình xúc động và đầy trị giá.

Phân tích Thương vợ – Mẫu 2

Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lọc hình tượng người nữ giới để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người nữ giới thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.

Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ơn của ông dành cho bà Tú.

Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.

Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông chẳng phải vững vàng và khá nguy khốn.

Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng còn cả rượu cho ông lúc cần.

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán trở thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận hết sức khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người nữ giới đó trông rất độc thân và cô đơn.

“1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công”

Dù rằng cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để chuyên dụng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà căn số là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bạc nghĩa, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.

Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người nữ giới, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.

Ngôn ngữ bình dị vô cùng thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.

Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca ngợi của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.

Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca ngợi và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người nữ giới Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3

Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu hiện tình thương mến lẫn quý trọng người siêng năng, đảm đang, chịu thương chuyên cần. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người nữ giới truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.

Đề cập Tú Xương là đề cập sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười sâu cay có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.

Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá phệ. Nghĩa vụ này hẳn nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài ba này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh quẫn bách”.

Thế do đó, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:

Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non

(Ca dao)

Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.

Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.

Biết thuốc lá, biết chè tàu
Cao lâu biết vị bình khang biết mùi

(Hỏi Ông Trời)

Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì đem đến cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:

1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công.

Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng Tú Xương đã sử dụng phép đối thật xuất sắc. Dù duyên chỉ 1 nhưng nợ tới 2, hạnh phúc chồng đem đến quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.

Tú Xương tự trách mình:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó rất mực thật tình. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.

Hỏi ra quan đó ăn lương vợ
Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.

(Quan tại gia)

Thơ Tú Xương cay độc nhưng thật tình, trào lộng nhưng trữ tình, phong túc nhưng chung tình, chửi đời nhưng chửi mình, cười mình nhưng khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.

Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người nữ giới hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình thương cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người nữ giới vào thơ ca, nhưng hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện thời! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4

Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên trục đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thành thị Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.

Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương hết sức cay độc, dữ dội nhưng xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.

Bài thơ truyền tụng những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người nữ giới đảm đang, chịu thương chuyên cần vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.

Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ trở thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.

Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu căn số, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì bổn phận người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ nâng cấp (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công “.

Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, phụ trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu hiện lòng cảm ơn, nể trọng.

Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.

Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!

Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng trữ tình thắm thiết. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa bộc lộ tình thương vợ, hàm ơn vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh xinh tươi của người nữ giới Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Vì vậy nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5

Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim thật tình, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người ăn xin, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng trông cảnh sơn hà”…

Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng phải gánh vai cột trụ, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.

Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần phệ là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào đó, thường ngại biểu hiện tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sớt, thương mến và quý trọng vợ hết mực.

Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.

Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo teo đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó chừng như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.

Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa đề cập lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!

Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công huân:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:

… Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;

… Con cò nhưng đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành biểu trưng về những người nữ giới lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.

Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng là thân phận, căn số, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, thụ động quá nhưng luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính bộc lộ. Kia 1 người nữ giới còm nhom như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên trục đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.

Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà chẳng phải có 1 lời ca cẩm kêu ca nhưng là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người nữ giới phương Đông.

1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.

Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, phụ trách tất cả. Thật là kiên định mà sao nhưng khổ thân! Phần phệ nữ giới nhờ chồng nhưng được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Chấm dứt 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người nữ giới Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “nước nhà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện phụ trách ko so kè oán thù than.

Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do đó ông Tú đã trách hộ bà:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng người chồng tự chửi mình đó thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bạc nghĩa, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được cột trụ lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:

Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm
Cầm bằng làm thuê mướn ko công.
Thân này ví biết dường này nhỉ
Thà trước thôi đành ở vậy xong.

Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.

Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi độc thân, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách vô cùng thật tình và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ơn rất thật tình của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng chịu nhiều cay đắng khó nhọc.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6

Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích chua cay khuôn mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.

“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến nồng nhiệt của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.

6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương chuyên cần. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 nữ giới “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.

1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.

Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.

Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ nâng cấp, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã đem lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ đau, của người nữ giới Việt Nam trong xã hội cũ:

“Lặn lội thân cò nơi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều khốn cùng. Bát cơm, manh áo nhưng bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:

“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa dám quản công.”

“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, cực khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người nữ giới chịu thương, chuyên cần vì sự no đủ, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều oái oăm.

Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ơn và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương chuyên cần, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức quyến rũ văn học.

Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do đó thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.

Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!

Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật tuyển lựa vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người nữ giới ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người nữ giới ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được đề cập trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.

Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tiếng tăm ông sống mãi với non Côi, sông Vị.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7

Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã nhắm mắt xuôi tay. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.

Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng phệ viết về người vợ nhưng bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.

Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.

Câu thơ khởi đầu nói tình cảnh làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:

Quanh 5 giao thương ở mom sông.

Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 kể từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng

Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gieo neo của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.

Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:

Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy khốn hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời kêu ca, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gieo neo của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong tình cảnh chen chúc làm ăn.

Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.

Cuộc sống khó nhọc gieo neo càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:

Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).

Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:

5 nắng mười mưa dám quản công

Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.

Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách hài hước, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc trưng để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.

Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ơn sự hy sinh hết mực của vợ nhưng ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bạc nghĩa, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 bộc lộ của thói thường bạc nghĩa. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:

Có chồng thờ ơ cũng như ko

Ở cái thời nhưng xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người nữ giới: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết trông thấy khuyết điểm, nhưng còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.

Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng còn tự trách.

Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.

Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8

Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của sơn hà. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.

Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài ba của mình nhưng ghi công cho bà Tú:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.

Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gieo neo của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng nuôi chồng, nuôi con:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.

Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 biểu trưng trong thi ca dân gian để nói về người nữ giới lao động:

“Con cò lặn lội bờ sông
Gánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”

Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hẩu lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người nữ giới gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!

Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.

Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công”

Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:

“5 nắng mười mưa dám quản công”

Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.

Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Vì quá thương vợ nhưng thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.

Bằng tình cảm thật tình, bằng nghệ thuật chân thật, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người nữ giới giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người nữ giới Việt Nam xưa.

Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9

Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người nữ giới đảm đang, chịu thương, chuyên cần vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ, âu đành phận
5 nắng mười mưa, dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc!
Có chồng thờ ơ cũng như ko!”

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người nữ giới ở xã hội xưa.

Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này chẳng phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng ko 1 lời oán thù trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng Tú Xương dành tặng cho vợ mình.

Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.

Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng căn số chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu hiện nỗi niềm hàm ơn và quý trọng đối với bà Tú.

Cộng với quý trọng và hàm ơn bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương

“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.

Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm thật tình, lời thơ giản dị nhưng thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người nữ giới Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10

Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng phệ: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.

Thương vợ là bài thơ đề đạt hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, thầm lặng hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ơn của Tú Xương đối với người vợ của mình.

Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.

Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.

Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thành thị Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.

Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú chừng như càng bé nhỏ và độc thân. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông ngọn ngành, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.

Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho nữ giới phận sự là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả bổn phận nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.

Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần phệ nữ giới cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.

Nhưng bà Tú nuôi chồng đâu có dễ dàng như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng còn cung phụng, còn thờ.

Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công huân của bà vợ. Như vậy là thương vợ.

Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người nữ giới lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian khổ, khổ thân, vậy nhưng bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, quạnh vắng, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa đề cập những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian khổ trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.

Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp căn số bà là vậy.

Câu thơ mô tả nhưng đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.

Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian khổ, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.

Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí mật lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề hờ hững. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng cột trụ gia đình là mình ở đâu rồi nhưng để vợ phải mệt nhọc, gian khổ tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.

1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.

Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt bố trí từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.

Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm tình bà Tú nhưng suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, căn số đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có cực khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng đã là chuyện phận rồi, chuyện căn số.

Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người nữ giới như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!

Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công huân, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.

Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương chuyên cần, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.

Thương vợ nhưng nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ thật tình, thấm thía. Như vậy nhưng không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?

Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm oán thù trách, tủi hờn nhưng quy căn số xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.

Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà đầu tiên là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, thô lỗ dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.

Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì hẳn nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội tình, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.

Bà Tú chẳng phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội tình của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng như thế thì còn gì nhưng ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn sinh của thánh hiền là ông Tú nhưng cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.

Cấu kết là sự phán xét hết sức đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình tí chút, đầu tiên là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.

Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ kết thúc bằng sự day dứt, hối lỗi trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11

Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Do vậy thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.

Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc trưng là lúc người vợ còn sống.

Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập phệ của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công huân mập phệ của bà đối với gia đình:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Tú Xương đã miêu tả rất xác thực về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, chừng như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy khốn. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là cột trụ của gia đình.

Bà chẳng những phải nuôi con nhưng còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.

Nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy khốn trong việc vận động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.

Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, cui cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.

Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống oái oăm, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng cái nợ với nhau thì nhiều.

Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú chẳng phải cay nghiệt điều ấy, nhưng hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay oán thù trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, chuyên cần của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cuộc hình ảnh ông Tú mới hiện ra:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko!

Tiếng chửi cất lên hết sức gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bạc nghĩa, những bất công bất hợp lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ơn vô biên của ông Tú dành cho vợ.

Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ quản để nói lên lòng hàm ơn thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, thật tình mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.

Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã đem lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12

“Thân em như củ ấu gai.
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,
Ai ơi nếm thử nhưng xem.
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”

(Ca dao)

Hình ảnh của người nữ giới luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương chuyên cần của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên trục đường thi sử và nổi danh chủ đạo ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam công đoạn cuối thế kỉ XIX.

Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chủ đạo là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập phệ của những người nữ giới khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.

Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ơn thật tình đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông,
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian khổ là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no đủ:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”

Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những cột trụ kiên cố trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng đặc trưng là “ăn lương vợ”:

“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”

(Quan tại gia – Trần Tế Xương)

Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành cột trụ chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột độ nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy khốn nhưng bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng hình như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc trưng” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công huân của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người nữ giới chịu thương chuyên cần còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà chừng như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:

“Biết thuốc lá, biết chè tàu,
Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”

(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)

Hay:

“Bữa qua anh tới chơi đây,
Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”

(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)

Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương chuyên cần, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu nhưng mà chẳng thể làm gì giúp sức vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !

Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:

“Con cò lặn lội bờ sông,
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”

(Ca dao)

để cực tả nỗi khổ tâm nhưng bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự khốn cùng trong cuộc sống của 1 người nữ giới cột trụ. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng ngùi ngùi trên trang giấy lúc đề cập chữ “thân” bạc phận:

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
7 nổi 3 chìm với non nước.”

(Bánh trôi nước)

“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn chiếc đầy nguy khốn rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh giá khi bấy giờ nhưng còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người nữ giới gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm hôm – thời kì nhưng những người nữ giới khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng trở thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh quạnh vắng tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.

Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:

“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”

1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người nữ giới “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:

“Con ơi nhớ lấy câu này,
Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”

Dù rằng vang vọng bên tai là lời dạy chân thành của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người nữ giới chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng thán phục !

Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi tình cảnh khắc khổ nhất.

Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm truyền tụng những công huân lặng thầm vì chồng vì con nhưng bà Tú đang quang gánh trên vai:

“1 duyên 2 nợ âu đành phận,
5 nắng mười mưa dám quản công.”

Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ căn số, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:

“Kiếp người sao mãi lận đận,
Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”

Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy chừng như đã đánh mất đi thuộc tính cao sang của mình nhưng trở thành nặng nề hết sức như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng “nợ” lại 2:

“Chồng gì anh, vợ gì tôi,
Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”

(Ca dao)

Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự siêng năng, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !

Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ tuyệt vời về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các ngành số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương chuyên cần của người nữ giới Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ơn thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng phụ trách hết mọi phận sự của 1 cột trụ trong gia đình. Thật vậy:

“Có con phải khổ vì con,
Có chồng phải gánh nước nhà nhà chồng.”

(Kho tàng lục bát dân gian)

Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,
Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán tụng vợ nữa nhưng ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự oán thù trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông san sớt gánh nặng gia đình cùng vợ.

Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:

“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”

Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng ko biết được mọi người bao quanh đang cực khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương chẳng phải đáng trách nhưng mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội tèm lem kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !

“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợ
Tiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”

(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)

Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.

Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương chuyên cần của mình nhưng còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú chăm chỉ, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh xinh tươi nhất của người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13

Trong xã hội phong kiến, người nữ giới thường ko được ân cần nhiều. 1 người nữ giới phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người nữ giới luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Cho nên, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy thực thụ là 1 nét chấm phá đặc trưng của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.

Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thật và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước tiên của bài thơ:

Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng

Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn ngàn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để tỷ mỉ cho 1 gia đình với những đứa con bé.

Người nữ giới trong thời đại phong kiến thường được nếu như những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của căn số, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn ngàn cay đắng, cực khổ nhưng ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, chừng như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.

Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông

Hình ảnh người vợ đã được ông nếu như cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, độc thân. “Thân cò” là 1 sự so sánh hết sức có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người nữ giới thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người nữ giới Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, chừng như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người nữ giới của mình nhiều hơn nữa.

1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,
5 nắng, mười mưa, dám quản công

Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Cho nên do đó duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người nữ giới Việt Nam.

Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:

Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:
Có chồng thờ ơ cũng như ko

Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.

Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương chuyên cần của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.

Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14

Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà dù thế, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn hết sức tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.

“Quanh 5 giao thương ở mom sông
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
1 duyên 2 nợ âu đành phận
5 nắng mười mưa dám quản công
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Nổi trội của bài thơ đầu tiên là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người nữ giới khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, quang gánh gia đình:

“Quanh 5 giao thương ở mom sông”

Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:

“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là biểu trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chênh vênh, nguy khốn. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!

Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.

Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:

“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy khốn.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo đói trong xã hội đương thời.

Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, độc thân thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.

“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy khốn hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.

Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao hấp dẫn nhất. Ấy là người nữ giới đảm đang, tháo vát, tỷ mỉ với chồng con:

“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”

Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:

“Duyên” 1 nhưng “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời kêu ca nhưng thầm lặng, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gieo neo vừa trình bày được tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng con của bà Tú.

Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ tha thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.

Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 bộc lộ của “thói thường” bạc nghĩa. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người nữ giới là thân phận dựa dẫm, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.

“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc
Có chồng thờ ơ cũng như ko”

Ông chửi thói thường bạc nghĩa vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ tình cảnh riêng. Tác giả lên án thói thường bạc nghĩa khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.

Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ơn lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình thương cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gieo neo và truyền tụng sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.

………………

Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

Xem thêm thông tin Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Sơ đồ tư duy + 17 mẫu)

Văn mẫu lớp 11: Phân tích bài thơ Thương Vợ (Lược đồ tư duy + 17 mẫu)

Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương để thấy được ơn nghĩa sâu nặng và tình cảm thật tình của thi sĩ đối với hiền phụ của mình.
Phân tích Thương vợ bao gồm lược đồ tư duy, dàn ý cụ thể kèm theo 17 bài văn mẫu sẽ giúp các bạn lớp 11 có thêm kinh nghiệm, biết cách sử dụng từ ngữ để diễn tả bài viết của mình. Ngoài ra độc giả tham khảo thêm 1 số bài văn mẫu khác tại phân mục Văn 11. Chúc các bạn học tốt.
Lược đồ tư duy phân tách Thương vợ

Xem thêm: Lược đồ tư duy bài Thương vợ của Tú Xương
Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
I. Mở bài
Đôi nét về tác giả Trần Tế Xương: 1 tác giả mang tư tưởng li tâm Nho giáo, tuy cuộc đời nhiều ngắn ngủi.
Thương vợ là 1 trong số những bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú.
II. Thân bài
1. Hai câu đề
– Hoàn cảnh bà Tú: mang gánh nặng gia đình, quanh 5 lặn lội “mom sông”.
Thời gian “quanh 5”: làm việc liên tiếp, ko trừ ngày nào, hết 5 này qua 5 khác.
Vị trí “mom sông”: phần đất nhô ra phía lòng sông ko bất biến.
⇒ Công tác và tình cảnh làm ăn khó nhọc, xuôi ngược, ko vững vàng, bất biến.
– Lí do:
“nuôi”: chăm nom hoàn toàn
“đủ 5 con với 1 chồng”: 1 mình bà Tú phải nuôi cả gia đình, ko thiếu cũng ko dư.
⇒ Bản thân việc nuôi con là người phổ biến, mà không những thế người nữ giới còn nuôi chồng ⇒ tình cảnh oái oăm trớ trêu.
Cách dùng số đếm lạ mắt “1 chồng” bằng cả “5 con”, ông Tú nhận mình cũng là đứa con đặc trưng. Liên kết với cách ngắt nhịp 4/3 trình bày nỗi cực nhọc của vợ.
⇒ Bà Tú là người đảm đang, tỷ mỉ với chồng con.
2. Hai câu thực
– Lặn lội thân cò lúc quãng vắng: có ý từ ca dao “Con cò lặn lội bờ sông” mà thông minh hơn nhiều (cách đảo từ lặn lội lên đầu hay thay thế con cò bằng thân cò):
“Lặn lội”: Sự lam lũ, cực nhọc, nỗi gieo neo, lo âu
Hình ảnh “thân cò”: gợi nỗi khó nhọc, đơn lẻ lúc làm ăn ⇒ gợi tả nỗi đau thân phận và mang tính nói chung.
“lúc quãng vắng”: thời kì, ko gian hẻo lánh rợn ngợp, chứa đầy những nguy khốn lo lắng.
⇒ Sự khó nhọc gieo neo của bà Tú càng được nhấn mạnh phê chuẩn nghệ thuật ẩn dụ.
– “Eo sèo… buổi đò đông”: gợi cảnh chen lấn, xô đẩy, tranh giành ẩn chứa sự bất trắc
Buổi đò đông: Sự chen lấn, xô đẩy trong tình cảnh đông đúc cũng chứa đầy những sự nguy khốn, lo lắng.
– Nghệ thuật đảo ngữ, phép đối, hoán dụ, ẩn dụ, thông minh từ hình ảnh dân gian nhấn mạnh sự lao động cực khổ của bà Tú.
⇒ Thực cảnh mưu sinh của bà Tú: Không gian, thời kì rợn ngợp, nguy khốn cùng lúc trình bày lòng xót thương da diết của ông Tú.
3. Hai câu luận
– “1 duyên 2 nợ”: tinh thần được việc lấy chồng là duyên nợ nên “âu đành phận”, Tú Xương cũng tự tinh thần được mình là “nợ” nhưng bà Tú phải gánh chịu.
– “nắng mưa”: chỉ khó nhọc
– “5”, “mười”: số từ phiếm chỉ số nhiều
– “dám quản công”: Đức hi sinh lặng thầm cao quý vì chồng con, ở bà tụ hội cả sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn.
⇒ Câu thơ áp dụng thông minh thành ngữ, sử dụng từ phiếm chỉ vừa nói lên sự khó nhọc gian khó vừa nói lên đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
4. Hai cấu kết
– Bất mãn trước hiện thực, Tú Xương đã vì vợ nhưng lên tiếng chửi: “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”: tố giác hiện thực, xã hội quá bất công với người nữ giới, quá bó buộc họ để những người nữ giới phải chịu nhiều đắng cay khó nhọc.
– Tự tinh thần: “Có chồng thờ ơ”: Tú Xương tinh thần sự thờ ơ của mình cũng là 1 bộc lộ của thói thường.
– Nhận mình có khuyết thiếu, phải ăn bám vợ, để vợ phải nuôi con và chồng.
→ Từ tấm lòng thương vợ tới thái độ đối với xã hội, Tú Xương cũng chửi cả thói thường đen bạc.
III. Kết bài
Khẳng định lại những nét rực rỡ điển hình về nghệ thuật làm nên thành công nội dung của tác phẩm.
Liên hệ, bộc bạch ý kiến, nghĩ suy của bản thân về người nữ giới trong xã hội bữa nay.
…………
Xem thêm: Dàn ý phân tách bài thơ Thương vợ
Phân tích Thương vợ – Mẫu 1
Hình ảnh người nữ giới luôn là đề tài muôn đời trong nền thi ca Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của người chồng đã ít, nay lại viết “tế sống” người vợ còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là người con trai đã đưa hình ảnh người vợ của mình vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng. Trần Tế Xương hay còn gọi là Tú Xương, giống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ ham học có tài làm thơ mà lại long đong trong thi cử. Ông nổi danh trong 2 mảng thơ trữ tình và trào lộng có pha chút giọng cười châm biếm, sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân với nước với đời. Tú Xương đã từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời nhất của văn chương Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Những tác phẩm ông để lại chủ đạo là thơ Nôm và có nhiều bài rất rực rỡ, có thể nói là tuyệt mỹ cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Minh chứng rõ nhất là bài thơ Thương vợ. Tú Xương đã biểu hiện tình mến thương, sự trân trọng và cả nỗi ân hận trước sự hi sinh của vợ trong bài thơ này:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Thương vợ nằm trong những sáng tác của Tú Xương về bà Tú cũng là 1 trong những bài thơ hay, cảm động nhất của ông về vợ mình. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm với những ngôn từ bình dị và hình ảnh xinh tươi. Nó ko chỉ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội nhưng còn là tiếng lòng thiết tha đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội bấy giờ, đã biến con người trở thành ăn hại với chính bản thân và gia đình. Cùng lúc bài thơ cũng giúp người đọc thấy được đức hi sinh mập phệ của người nữ giới xưa đối với gia đình.
Khởi đầu tác phẩm Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần được mở ra với bức tranh toàn cảnh về nỗi nặng nhọc toan lo của bà Tú. Câu vào đề như để giới thiệu tình cảnh lam lũ khó nhọc qua cách nêu thời kì, vị trí. Tác giả như dụng từ “quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì rất dài, lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên, tác giả đã diễn đạt được nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải hết ngày này qua tháng khác, kệ thây nắng mưa. Chỉ có thế cũng đã đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 hình ảnh tảo tần, đầu tắt mặt tối của bà Tú. Thế mà chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo đong đếm thời kì như thế còn góp phần làm bật lên cái ko gian giao thương của bà phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” đầy trắc trở nguy hiểm khôn lường lại là chỗ làm ăn giao thương hàng ngày của người nữ giới. Thời gian dài đằng đặng liên kết với vị trí trắc trở càng tôn lên hình ảnh bà Tú tần tần, hết dạ vô cùng vì miếng cơm manh áo cho cả gia đình. Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, Tú Xương đã làm nên 1 câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến đã biến những người con trai vốn là cột trụ trong gia đình thành kẻ ăn hại, sống phụ thuộc và cả đời “ăn lương vợ”.
“Trống hầu vừa dứt, bố lên thangHỏi ra quan đó ăn lương … vợ”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay lại càng nhân lên những nỗi gieo neo lúc phải “cực chẳng đã” biến thành cột trụ trong gia đình. Từ “đủ” vừa biểu lộ chất lượng vừa biểu lộ số lượng. Kế bên ấy cách đặt 2 từ số đếm “5” và “1” tưởng chừng khập khễnh mà lại hóa lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân với 5 người con. Ông tự cho mình là “đứa con đặc trưng”, ngầm tăng lên vị thế của người vợ lên 1 ngôi thứ thiêng liêng. Hơn thế nữa, cấu trúc năm-một cùng từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang của người chồng phải sống dựa vào vợ. Hai câu khởi đầu đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp của bà Tú: chịu thương, chuyên cần để nuôi đủ gia đình. Qua ấy Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình, cùng lúc còn là sự hổ hang lúc phải đặt mình đồng nhất với những đứa con thơ. Thật xót xa, ngùi ngùi biết bao!
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh con cò trong ca dao:
“Cái cò lặn lội bờ sôngGánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”
Để cực tả nỗi khổ tâm của bà Tú trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng từ “thân cò” vừa trình bày cái tính riêng, sự thông minh mang tính thời đại trong cá tính thơ của mình, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và hình ảnh của người phụ khái quát với hình ảnh mong manh của “cái cò”. Tiếp ấy chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe thật đắng cay, nó gợi cho người đọc về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. “lúc quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng, nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp, cảm giác đầy nguy khốn rình rập nơi mom sông hẻo lánh nhưng còn diễn đạt nỗi khắc khoải của thời kì. Cộng với nghệ thuật đảo ngữ, từ láy “lặn lội” đã nhấn mạnh hình ảnh khó nhọc mưu sinh tới xót xa, gầy đét của người nữ giới. Nếu câu thơ thứ 3 gợi lên nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại là sự vật lộn với cuộc sống bán sắm đông đúc. 1 lần nữa Tú Xương lại dùng giải pháp đảo ngữ với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp ầm ĩ để nhấn mạnh cảnh tượng thường tình nơi chợ búa gắn liền với người nữ giới có “5 con với 1 chồng”. Hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần làm bật lên 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả. Buổi đò đông cộng với “lúc quãng vắng” đã hình thành sự nguy khốn, gian khó gấp nhiều lần. Cha ông ta có câu “ sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà vì cuộc sống, vì cơm áo gạo tiền cho chồng con nhưng bà Tú đã phải lao vào vào chốn nguy hiểm ấy. Hai câu thực dù đối nhau về từ ngữ “buổi đò đông”- “lúc quãng vắng” mà lại tiếp nhau về ý làm nổi lên sự lam lũ gieo neo của người nữ giới bé nhỏ này.
Tới với 2 câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời vợ để ngâm truyền tụng những hi sinh lặng thầm nhưng bà dành cho chồng con:
“1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do ông trời định sẵn, khởi hành từ sợi chỉ hồng của ông tơ bà nguyệt bà nguyệt. Thế mà lúc đưa vào lời thơ Tú Xương, 2 thứ ấy trở thành nặng nề như 1 lời than vãn lúc duyên chỉ có 1 nhưng nợ lại đến 2. Kế bên ấy việc sử dụng 2 thành ngữ song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ, vừa đối nhau về ý đã làm cho câu thơ trầm lắng trước nỗi khổ tâm của bà Tú. Không những sự thế đối lập này còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ. Đức hi sinh cao cả của bà Tú còn được nói đến qua 2 cụm từ “âu đành phận” và “dám quản công”. Nguyên nhân dẫn tới sự lam lũ hi sinh lặng thầm đầy cam chịu của bà tuy giản đơn nhưng cao quý. Ấy là vì mối nhân duyên với người chồng và đàn con thơ. Từ việc pha trộn lời thơ đan xen với những thành ngữ và giải pháp đảo ngữ cực kì tinh tế, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân thành của người vợ với đầy đủ đức hi sinh, tảo tần như 1 người nữ giới Việt Nam truyền thống.
Vì thương vợ, thương cho thân phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ trong gia đình, Tú Xương đã tự trách bản thân mình. Hai câu thơ cuối cũng thành ra giống như tiếng chửi vừa đắng cay vừa căm phẫn cho những thành kiến khe khắt:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột. Tú Xương ko còn ẩn mình sau những dòng thơ để tán tụng vợ nhưng đã hiện ra để nói thay, để trách ông chồng, để trách phận mình của bà Tú. “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc” là 1 cách nói rất thích hợp với cá tính thơ trào lộng ấy là sự giận đời vì cái xã hội thối nát khi bấy giờ. Thêm vào ấy ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đời đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của con người chất chứa bao nỗi chua xót. Tú Xương chửi cái “thói thường” mà cũng là sự chửi mình, tự chửi 1 đống đại trượng phu đang trên đường công danh nhưng ko giúp được vợ lại thành kẻ ăn bám. Tú Xương coi mình là 1 người “thờ ơ” trong phận sự của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc thì Tú Xương quả là đáng thương hơn đáng trách. Bởi, suy cho cùng chính xã hội kia đã đẩy ông vào đường cùng. Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mình, rủa đời của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy, góp phần khẳng định tình cảm của ông với vợ mình. Người đó tuy “ăn lương vợ” mà rất tỷ mỉ luôn dõi theo bà, đặc trưng luôn tỏ lòng hàm ơn của mình đối với người nữ giới ông mến thương. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần vừa thấm đượm được cái bi, cái xấu số trong nỗi niềm tây của tác giả, vừa dí dỏm khôi hài.
Tấm lòng thương vợ của Tú Xương đối với cả thời dĩ vãng và ngày nay vẫn là tấm gương sáng cho bao người. Bài thơ giữ nguyên trị giá cộng với ý nghĩa nhân bản thâm thúy về sự mến thương, trân trọng và thấu hiểu những nỗi đau, sự hi sinh của người nữ giới cho gia đình. Cùng lúc ấy cũng là ngôn ngữ phê phán sự bất công của xã hội phong kiến thối nát, mục ruỗng.
Như vậy, bài thơ Thương vợ là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình mang chút trào lộng, Tú Xương đã thành công trong việc khắc họa 1 bức chân dung về người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ, vừa mộc mạc chân chất, vừa rắn rỏi mạnh bạo. Vì thế quả thực Tú Xương chính là thi nhân viết thơ về vợ hay và cảm động nhất. Ông đã để lại cho đời những áng văn thật tình xúc động và đầy trị giá.
Phân tích Thương vợ – Mẫu 2
Trong văn chương có rất nhiều nhà văn, thi sĩ chọn lọc hình tượng người nữ giới để làm đề tài trong tác phẩm. Tú Xương cũng là 1 trong những thi sĩ thích thú đề tài này. Thế mà, thay vì nói dung về người nữ giới thì ông lại chuyển hướng chi tiết về người Vợ. Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy rõ hơn tình mến thương vợ và trị giá nội dung ẩn chứa bên trong.
Tú Xương sáng tác nhiều tác phẩm lấy bà Tú là hình tượng đối tượng. Nhưng Thương Vợ được xem là bài thơ cảm động nhất. Nội dung chính của bài thơ chính là tình mến thương, sự hàm ơn của ông dành cho bà Tú.
Hình ảnh bà Tú được trình bày qua 6 câu thơ đầu
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Khởi đầu bài thơ khá ấn tượng với cụm từ chỉ thời kì “quanh 5”. Đi kèm với thời kì khép kín đó là hình ảnh người nữ giới tảo tần, giao thương ở nơi bé hẹp là “mom sông”. Lý do nhưng người nữ giới tảo tần đó chính là vì chồng con.
Bà Tú với công tác chính là giao thương cả quanh 5 để nuôi chồng con. Nỗi khó nhọc của bà ko chỉ ngày 1 ngày 2 nhưng là kéo dài cả quanh 5. Thế mà, ko gian giao thương của bà lại chỉ ở khúc đất nhô ra ở bờ sông chẳng phải vững vàng và khá nguy khốn.
Chỉ với 2 câu thơ mà chúng ta đã thấy được sự khó nhọc, cực nhọc trong cuộc sống của bà. Từ “nuôi đủ” trình bày sự đầy đủ ko thiếu thốn. Bà ko chỉ lo cơm ăn, áo mặc nhưng còn cả rượu cho ông lúc cần.
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
Hai câu thơ thực tiếp theo đã trình bày rõ nét hơn sự tảo tần, ngược xuôi của bà Tú. Bà 1 mình vượt quãng vắng, đường xa để tranh giành khách. Từ “kiêng kỵ” được sử dụng trong câu đã làm cho cuộc sắm bán trở thành gay go hơn. Thương trường là chiến trận hết sức khốc liệt. Hình ảnh bà Tú còn được so sánh với thân cò trình bày sự đáng thương, thui thủi. Khung cảnh chợ đông đúc mà người nữ giới đó trông rất độc thân và cô đơn.
“1 duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản công”
Dù rằng cực nhọc, khó nhọc quanh 5 mà bà Tù ko 1 lời than thở. Bà bằng lòng tất cả lui về hậu phương để chuyên dụng cho chồng con. Ông Tú vì tấm lòng thương vợ nên đã dùng duyên nợ để trình bày. Cuộc đời bà hạnh phúc thì ít mà cực nhọc thì lại nhiều mà căn số là thế thì đành bằng lòng. Có nhẽ, bà Tú cũng đã từng cảm thấy cuộc đời quá bất công với mình thế mà bà đã dặn lòng yên phận và cam chịu. 1 duyên, 2 nợ như chất chứa biết bao nỗi niềm u ẩn của bà. Ẩn chứa đằng sau ấy là tình mến thương, nỗi khổ tâm của người chồng lúc để vợ xuôi ngược, khó nhọc như thế. Hai câu cuối là tình mến thương vợ của ông Tú
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Đây là tiếng chửi của chính ông Tú dành cho mình như muốn nỗi lòng trong ông vơi bớt đi. Do quá bức bối nên ông dùng lời của bà để tự chửi bản thân mình. Là chồng đáng lý ra phải chở che đi cùng cùng vợ mà ông lại ăn bám và sống vô lo. Ông đã tự cho mình là kẻ bạc nghĩa, vô phận sự. Sợ hờ hữu của chính ông khiến bà Tú âu sầu hơn rất nhiều. Cuộc sống có chồng của bà cũng như ko.
Qua ấy, chúng ta sẽ thấy được hiện thực bấy giờ, con người ko quá coi trọng người nữ giới, xem nhẹ tình cảm và chỉ trọng danh vọng, tiền của.
Ngôn ngữ bình dị vô cùng thiên nhiên và đầy xúc cảm. Đây là 1 trong những nét rực rỡ biệt lập trong thơ của Tú Xương. Cùng lúc, tác giả còn áp dụng hình ảnh con cò trong dân gian để thể hiện ảnh tượng bà Tú.
Ngoài ra, chúng ta còn cảm thu được giọng điệu hết sự trân trọng, ca ngợi của tác giả dành cho vợ. Ẩn chứa đằng sau là sự tự trách và nỗi niềm của chính tác giả.
Phân tích bài thơ Thương Vợ, chúng ta sẽ thấy được sự ca ngợi và sẻ chia với sự khó nhọc của bà Tú. Qua ấy, mỗi người sẽ cảm thu được lời tự trách lên án của chính ông Tú dành cho mình. Nội dung sâu xa hơn được trình bày trong tác phẩm là người nữ giới Việt Nam giàu đức hi sinh và tháo vát.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 3
Bài “Thương vợ” thuộc thể loại thơ trữ tình, biểu hiện tình thương mến lẫn quý trọng người siêng năng, đảm đang, chịu thương chuyên cần. Tác giả dựng lên bức chân dung người vợ đảm đang thành hình tượng điển hình cho người nữ giới truyền thống Việt Nam tháo vát và giàu đức hi sinh.
Đề cập Tú Xương là đề cập sự thống nhất của tính “trào lộng và trữ tình”. Giọng cười mai mỉa chua chát, trong thơ ông là nụ cười mang theo nước mắt trước thực trạng xã hội. Bên giọng cười sâu cay có 1 ko 2 đó, Trần Tế Xương cũng là người đi đi đầu trong việc đưa đời sống tư nhân – gia đình vào thơ của mình. Những bài thơ trữ tình của ông tràn trề thứ tình cảm gia đình, còn đó song hành với nỗi đau vì đói nghèo, đã tạo cho thơ ca Việt Nam những nét mới mẻ và thú vị: “Thương vợ” là bài thơ thuộc thể loại tình cảm đó.
Bài thơ được khởi đầu khá ấn tượng, bằng cái vòng thời kì khép kín “quanh 5” của người nữ giới giao thương, tần tảo lại gói trong 1 ko gian bé hẹp “mom sông”, vì 2 chữ “chồng – con”:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Hơn thế nữa, cái “danh” bà Tú quả cũng xứng với “cành vàng”. Thế nhưng, trong buổi lao lụng, phải sắm bán trong cảnh chen chúc thì quả là đáng thương. Đấy vậy nhưng bà Tú cũng chỉ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. “Nuôi đủ” là nuôi đủ cả con lẫn chồng. “Nuôi đủ” là nuôi đầy đủ (ko thiếu thốn), hay nuôi chỉ vừa đủ. Hiểu theo nghĩa nào đi nữa, ta cũng thấy gánh nặng đè lên vai bà Tú quả là quá phệ. Nghĩa vụ này hẳn nhiên là Tú Xương phải gánh, thế mà con người tài ba này gặp buổi chợ chiều của Nho học, chỉ biết than thân, điển hình trong bài “Cảnh quẫn bách”.
Thế do đó, bà Tú ko biết từ khi nào đã hóa thân thành: “Thân cò” để lặn lội nơi sóng nước kiêng kỵ, nơi quãng vắng thưa người, đã gợi lên nỗi đau thân phận:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ thứ 3, với thủ pháp nghệ thuật ẩn dụ, đã gợi rất nhiều tới hình ảnh con cò trong ca dao:
Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
(Ca dao)
Bà Tú hẳn là ko khóc nỉ non như người nữ giới trong câu ca dao kia, mà người nào dám bảo bà chưa từng khóc trong lòng, ở cái chốn “kiêng kỵ” buổi “đò đông” ? Danh phận 1 bà Tú, lại như thân cò nơi quãng vắng đã gợi lên sự hẩm hiu, khó nhọc, đơn lẻ, lại phải mặc cả giao thương lúc đò đông thì hàng hiếm.
Tú Xương “gợi nhờ” gánh nặng lên vai người vợ, còn mình mải vui chơi, hưởng lạc và “hư hỏng”.
Biết thuốc lá, biết chè tàu Cao lâu biết vị bình khang biết mùi
(Hỏi Ông Trời)
Tú Xương đã ái ngại để rồi sự thông cảm đó đã tới chỗ cao trào của lòng thương và tự trách mình vì đem đến cho vợ thứ duyên nợ ko trọn đạo. Câu thơ rơi vào chỗ luận lí về chữ “duyên” với nhiều tầng nghĩa:
1 duyên 2 nợ âu đành phận 5 nắng mười mưa dám quản công.
Duyên theo nghĩa của dân gian hay nghĩa triết học Phật giáo hoặc nói cách khác: Duyên trong “duyên phận”, hay duyên trong “duyên số”, thì trong ngữ cảnh này, đối với Tú Xương vẫn chỉ sự thiệt thòi về phía vợ. Vậy cái nguyên cớ hay sự tiền định ở đây đều từ cái “nợ”, nhưng Tú Xương đã sử dụng phép đối thật xuất sắc. Dù duyên chỉ 1 nhưng nợ tới 2, hạnh phúc chồng đem đến quá ít, mệt nhọc lại quá nhiều, thế mà người nữ giới đó “âu đành phận”.
Tú Xương tự trách mình:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Chữ “bạc” của Tú Xương dùng trong câu thơ chính là sự trách mình chửi mình mà lời trách, chửi đó rất mực thật tình. Để rồi, Tú Xương đi tới sự giễu cái “ăn hại” của mình. Ta cũng từng nghe Tú Xương có lần giễu cái “chức quan” tại gia, quanh 5 chỉ được phép ra “chiếu chỉ” cho con và ăn lương vợ.
Hỏi ra quan đó ăn lương vợ Đem chuyện trăm 5 quay về bàn.
(Quan tại gia)
Thơ Tú Xương cay độc nhưng thật tình, trào lộng nhưng trữ tình, phong túc nhưng chung tình, chửi đời nhưng chửi mình, cười mình nhưng khóc mình, trong nỗi đau công danh long đong, trong nỗi đau thân phận, trong nỗi đau cùng đường tuyệt lối của cảnh cơ hàn.
Giọng thơ Tú Xương trong “Thương vợ” trào dâng 1 niềm thương thiết tha đối với vợ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mang đậm chất ca dao, hình ảnh gợi trường liên tưởng khá rộng. Lạ mắt nhất ở bài thơ là hình tượng người nữ giới hóa thân vào “thân cò” đã gợi nhiều nỗi niềm bi cảm, 1 thứ tình thương cảm thân và chua chát. Thành công nhất của bài thơ là xây dựng được hình tượng nghệ thuật có tính đột phá, bất thần và mới mẻ. Thành công ấy cùng chính là việc: Đưa người nữ giới vào thơ ca, nhưng hình tượng đạt tới trình độ mẫu mực và thấm đượm chất nhân bản. Hình ảnh người vợ thân thương của ông đã chiếm trọn tình cảm của người đọc cho tới mãi hiện thời! Cái công đó của Tú Xương, có thể bù vào cái tội “thờ ơ” được chăng?
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 4
Tú Xương là bút danh của Trần Tế Xương. Học vị tú tài, long đong mãi trên trục đường khoa cử: “8 khoa chửa khỏi phạm trường quy”. Chỉ sống 37 5, mà sự nghiệp thơ ca của ông thì bất diệt. Quê ở làng Vị Xuyên, thành thị Nam Định. “Ăn chuối ngự, đọc thơ Xương” là câu nói kiêu hãnh của đồng bào quê ông.
Tú Xương để lại khoảng 150 bài thơ Nam, vài bài phú và văn tế. Có bài trào lộng. Có bài trữ tình. Có bài vừa trào lộng vừa trữ tình. Giọng thơ trào lộng của Tú Xương hết sức cay độc, dữ dội nhưng xót xa. Ông là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương cận kim của dân tộc.
Bài thơ truyền tụng những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, của người nữ giới đảm đang, chịu thương chuyên cần vì hạnh phúc chồng con. Câu 1, 2 giới thiệu bà Tú là người giỏi giao thương, tảo tần “quanh 5” giao thương kiếm sống ở “mom sông” cảnh đầu chợ bến đò, buôn thúng bán mẹt. Chẳng có shop cửa hiệu. Vốn liếng chẳng có là bao. Thế nhưng vẫn “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”. Chồng đậu tú tài, chẳng là quan chẳng là cùng đinh “Ăn lương vợ”. 1 gia đạo “Vợ quen dạ đẻ cách 5 đôi”. Các số từ “5” (con), “1” (chồng) quả là đông đủ. Bà Tú vẫn cứ ”nuôi đủ”, tức là ông Tú vẫn có “Giày giôn anh dận, ô Tây anh cầm”. Câu thứ 2 rất hóm hỉnh.
Câu 3, 4 mượn hình ảnh con cò trong ca dao, tạo thành “thân cò” – thân phận lam lũ, khó nhọc “lặn lội”. Cò thì kiếm ăn nơi đầu ghềnh, cuối bãi, bà tú thì lặn lội… lúc quãng vắng, nơi mom sông. Cảnh lên đò xuống bến, cảnh cãi vã tranh giành bán sắm “kiêng kỵ mặt nước buổi đò đông” để kiếm bát cơm manh áo cho chồng, con. Hình ảnh “thân cò” rất thông minh, vần thơ trở thành dân dã, bình dị. Hai cặp từ láy “lặn lội” và “kiêng kỵ” hô ứng, gợi tả 1 cuộc đời nhiều mồ hôi và nước mắt.
Câu 5, 6 tác giả áp dụng rất hay thành ngữ: ”1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”. Ba tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” như 1 tiếng thở dài. Có đức hi sinh. Có sự cam chịu căn số, có cả tấm lòng chịu đựng, toan lo vì bổn phận người vợ, người mẹ trong gia đình. Tú Xương có tài dùng số từ nâng cấp (1-2-5-10) để nói lên đức hi sinh lặng thầm cao quý của bà Tú:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận, 5 nắng mười mưa dám quản công “.
Tóm lại, bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, phụ trách, đảm đang, kiên nhẫn,… tất cả toan lo cho hạnh phúc chồng còn. Nhà thơ biểu hiện lòng cảm ơn, nể trọng.
Câu 7 là 1 tiếng chửi, đúng là cách nói của Tú Xương vừa đắng cay vừa căm phẫn “Cha mẹ thói thường ăn ở bạc”. “Cái thói thường” ấy là xã hội dở tây dở ta, nửa phong kiến, nửa thực dân: trong khi đạo lí suy đồi, lòng người điên đảo. Tú Xương tự trách mình là kẻ “ăn ở bạc” vì thi mãi chẳng đỗ, chẳng giúp ích gì cho vợ con. Suốt đời vợ con phải khổ, như có bài thơ ông tự mỉa: “Vợ hăm he ở vú – Con tập tễnh đi bồi – Khách hỏi nhà ông tới – Nhà ông đã bán rồi”.
Câu 8 thấm thía 1 nỗi đau đau xót. Chỉ có Tú Xương mới nói được rung động và xót xa thế: “Có chồng thờ ơ cũng như ko?”. “Như ko” gì? 1 cách nói buông thõng, chán ngán. Nỗi buồn hàn ôn gắn liền với nỗi đau sự thế. 1 nhà nho bất đắc ý!
Bài thơ có cái hay riêng. Hay từ đầu đề. Hay ở cách áp dụng ca dao, thành ngữ và cả tiếng chửi. Chất thơ mộc mạc, bình dị nhưng trữ tình thắm thiết. Trong mực thước 1 bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật, từ thanh điệu niêm và vần tới phép đối được trình bày 1 cách chuẩn mực, thiên nhiên, thanh thoả. Tác giả vừa tự trách mình, vừa bộc lộ tình thương vợ, hàm ơn vợ. Bà Tú là 1 hình ảnh xinh tươi của người nữ giới Việt Nam trong 1 gia đình đông con, nhiều gian khổ về kinh tế. Vì vậy nhiều người cho rằng câu thơ “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng” là câu thơ hay nhất trong bài “Thương vợ”.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 5
Đề cập thơ trào lộng ko người nào có thế quên ông, 1 giọng thơ công kích, phê phán sắc sảo, cay độc, mạnh bạo hiếm có. Chế Lan Viên từng viết: “Tú Xương cười như mảnh vỡ thủy tinh”. Nhưng Trần Tế Xương ko chỉ là 1 thi sĩ hiện thực chủ nghĩa tương tự, nói như Nguyễn Tuân, chất hiện thực đó chỉ là “chân trái”, còn “chân phải” của ông là chất trữ tình. Trân trọng cảm phục và nhớ đến thơ Tú Xương nhiều hơn có nhẽ do thiên hạ được nghe nhịp đập của 1 trái tim thật tình, giàu xúc cảm, biết trọng tư cách, mang 1 nỗi đau vời vợi ko nguôi. Buồn vì ko có tiền để giúp 1 người ăn xin, 1 đồng bào cùng tình cảnh, ông thề độc: “Cha thằng nào có tiếc ko cho”. Mang nỗi nhục bầy tớ của 1 kiến thức, ông chua chát: “Nhân tài đất Bắc kìa người nào ấy! Ngoảnh cổ nhưng trông cảnh sơn hà”…
Ấy là ngoài xã hội, còn trong gia đình ông luôn bị dày vò bởi cảm giác thiếu phận sự, Tú Xương “thương vợ”, có chồng nhưng phải gánh vai cột trụ, ông tự xỉ vả cái vai trò “thờ ơ” của mình.
Chắc rằng các cụ ông ngày xưa phần phệ là thương vợ thương con, mà vì 1 quan niệm nào đó, thường ngại biểu hiện tình cảm của người chồng, nhất là lại trình bày tình cảm với người vợ 1 cách trực tiếp qua giấy trắng mực đen, qua văn học thì lại càng ít. Thế kỉ XIX, có 2 thi sĩ cùng người thành Nam, Nguyễn Khuyến và Tú Xương, đã ko ngại ngần nói lên tình thương mến của người chồng đối với vợ ngay lúc các bà còn đang sống. Nhưng về chủ đề này, Thương vợ của Tú Xương là bài thơ nổi danh hơn cả:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Nổi trội trong bài thơ là hình ảnh 2 con người: 1 người vợ tảo tần giàu đức hi sinh và 1 người chồng biết thông cảm san sớt, thương mến và quý trọng vợ hết mực.
Hai câu thơ đầu giới thiệu về nghề nghiệp của bà Tú cũng như phận sự nặng nề của bà:
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Buôn bán cũng là 1 nghề như mọi nghề khác, người ta hành nghề để kiếm sống. Người xưa còn coi đây là nghề độc nhất vô nhị nếu muốn làm giàu (phi thương bất phú). Nhưng việc giao thương của bà Tú thì ko được thế. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”. Hai chữ “mom sông” đã gợi lên hình ảnh 1 khoảng đất nhô ra ở bờ sông, có thể nước xuống thì còn, nước lên thì mất, có thuyền qua thì thành chợ ko thì thôi, cũng có thể chợ họp 1 lát vào buổi sáng hoặc buổi chiều. Leo teo đôi 3 gánh hàng, chỗ dành cho người buôn thúng bán bưng, dấn vốn ít oi, lấy công làm lãi, vững chắc thu nhập chẳng đáng là bao. Thế nhưng công tác nặng nhọc đó, bà Tú ko chỉ chịu đựng 1 2 buổi nhưng phải đeo đuổi “quanh 5”. Chữ “quanh 5” gợi 1 thời kì đằng đẵng, là 12 tháng, từ tháng giêng tới tháng chạp, cũng có tức là hết 5 này tới 5 khác. Cái công tác nặng nề đó chừng như đeo đuổi bà Tú suốt cả đời, bởi nó chẳng khiến cho bà khá hơn lên để có việc khác thanh nhàn hơn hoặc tăng trưởng việc “giao thương” lên 1 cấp độ cao hơn.
Công tác thì mệt nhọc, thu nhập thì ít oi, mà bà Tú lại phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. Hơn nữa, không hề là 6 nhưng là “5 con với 1 chồng”, “5 con” là số nhiều, mà dù sao cũng chịu được, lo cho chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng ông chồng, là “1”, mà là chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia. Có lúc còn hơn thế nữa! Mỗi lúc ông lều chiếu đi thi, tiền lưng gạo bị lại đổ lên đầu vợ, chưa đề cập lúc đồng chè đồng rượu, cao hứng còn lên phố đi hát, cũng tiền vợ nốt.. Nhiều khoản chi như thế mà khi nào bà cũng lo “đủ”. Thật là đảm đang tháo vát biết chừng nào, chiều chồng biết chừng nào!
Được cái tiếng thơm đó, thật ko dễ dãi gì, bà Tú phải đổi bằng biết bao công huân:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.
Câu thơ gợi hình ảnh con cò trong những câu ca dao không xa lạ:
… Con cò lặn lội bờ sôngGánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non;
… Con cò nhưng đi ăn đêmĐậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Hình ảnh về 1 loài chim hiền từ, chuyên cần lặng thầm lượm lặt, kiếm ăn nơi ruộng lúa, bãi sông đã biến thành biểu trưng về những người nữ giới lam lũ suốt đời vì chồng, vì con, chẳng mấy lúc nghĩ tới bản thân mình.
Trong thơ Tú Xương, không hề là con cò nhưng là thân cò. Không còn là 1 con vật chi tiết nhưng là thân phận, căn số, 1 cái gì rất mong manh, bé nhỏ trước biết bao vần vũ của cuộc đời (Thương thay thân phận con rùa/Thân em như chẽn lúa đòng đòng/Thân em như hạt mưa sa…). Yếu ớt quá, thụ động quá nhưng luôn phải lăn lộn, bươn chải. Khi quãng vắng thì lặn lội; buổi đò đông thì chịu cảnh kiêng kỵ. Hai tính từ được đối nhau ở đầu 2 câu thơ vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính bộc lộ. Kia 1 người nữ giới còm nhom như thân cò, gánh nặng trên vai, 1 thân 1 mình, bước trầy trật trên trục đường lầm lội. Hàng chất về rồi, tránh mưa gió thì mất tiền, nên phải lặn lội ra đi. Và kia nữa cũng thân cò đó lại phải xù lông xù cánh chao chát, cãi cọ tranh sắm tranh bán, tranh xuống cho kịp đò, tranh lên cho kịp chợ. Chỗ đông người thì vã mồ hôi, quãng vắng thì trào nước mắt.
Nhưng ấy là bà Tú trong con mắt của ông Tú, còn với bà chẳng phải có 1 lời ca cẩm kêu ca nhưng là 1 thái độ chịu đựng vốn thường có của người nữ giới phương Đông.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Những số từ được dùng rất khéo, vừa theo quy trình tăng dần vừa đối nhau: 1, 2, 5, mười, gợi được những gian khổ chồng chất ngày 1 tăng dần, và sức lực phi thường của người vợ, phụ trách tất cả. Thật là kiên định mà sao nhưng khổ thân! Phần phệ nữ giới nhờ chồng nhưng được lợi niềm phấn kích, còn với bà Tú chỉ là thêm 1 món nợ cả đời. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm. Chấm dứt 2 câu thơ cũng là sau những gian khổ được đưa ra là lời khẳng định: âu đành phận / dám quản công. 1 thái độ dứt khoát, 1 sự bằng lòng ko cần ranh cãi, 1 cách xử sự hiển nhiên. Người nữ giới Việt Nam là vậy, bà Tú Xương là vậy, họ coi “nước nhà nhà chồng” là việc của mình, họ tình nguyện phụ trách ko so kè oán thù than.
Bà chỉ lặng thầm chịu đựng, do đó ông Tú đã trách hộ bà:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Lời thơ như là tiếng chửi. Nhưng là chửi thật: “Cha mẹ thói thường…”. Không phải là người vợ chịu nhiều khó nhọc thiệt thòi chửi nhưng người chồng tự chửi mình đó thôi. Chữ “thờ ơ” nghe sao nhưng chua chát. Bà Tú lấy phải 1 ông chồng bạc nghĩa, chẳng giúp gì cho gia đình, cho vợ, chẳng làm được cột trụ lại còn để vợ phải nuôi báo cô. Thật là có chồng nhưng như ko có, thậm chí còn khổ hơn ko chồng. Câu thư có chút vị đắng trong thơ Lấy lẽ của Hồ Xuân Hương:
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩmCầm bằng làm thuê mướn ko công.Thân này ví biết dường này nhỉThà trước thôi đành ở vậy xong.
Tóm lại, nổi trội trong bài thơ là hình ảnh bà Tú hiện thân của cuộc đời khó nhọc long đong, là tụ hội của bao đức tính tốt đẹp: tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn quên mình toan lo cho cuộc sống của chồng con.
Có 1 con người ko hiện ra trực tiếp là ông Tú, những con mắt và trái tim của ông thì xoành xoạch hiện hữu. Con mắt ông trông thấy rõ mọi nỗi cay đắng cực nhọc hàng ngày, và con tim thì thấu hiểu những nỗi độc thân, tâm cảnh lặng thầm chịu đựng của bà. Bài thơ Thương vợ là 1 bản tự kiểm điểm, tự khiển trách vô cùng thật tình và nghiêm khắc của Tú Xương. Mỗi lời thơ như 1 tiếng thở dài chua xót của 1 con người rất có tinh thần phận sự, mà bất lực. Ấy là tấm lòng thương mến cảm phục và hàm ơn rất thật tình của người chồng đối với người vợ vì mình nhưng chịu nhiều cay đắng khó nhọc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 6
Tú Xương là thi sĩ trào lộng bậc thầy trong nền văn chương Việt Nam. Ngoài những bài thơ trào lộng sắc nhọn, lấy tiếng cười làm vũ khí giễu và công kích chua cay khuôn mặt xấu xa, đồi tệ của cái xã hội thực dân nửa phong kiến, ông còn có 1 số bài thơ trữ tình, chứa chất bao nỗi niềm của 1 nhà nho nghèo về tình người và tình đời sâu nặng.
“Thương vợ” là bài thơ cảm động nhất trong những bài thơ trữ tình của Tú Xương. Nó là 1 bài thơ hàn ôn, cùng lúc cũng là 1 bài thơ sự thế. Bài thơ chan chứa tình thương mến nồng nhiệt của thi sĩ đối với người vợ hiền thảo.
6 câu thơ đầu nói lên hình ảnh bà Tú trong gia đình là 1 người vợ rất đảm đang, chịu thương chuyên cần. Nếu bà vợ của Nguyễn Khuyến là 1 nữ giới “hay lam hay làm, dây lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả thực nam đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc” (câu đối của Nguyễn Khuyến) thì bà Tú lại là 1 người nữ giới:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
“Quanh 5 giao thương” là cảnh làm ăn đầu tắt mặt tối, từ ngày này qua ngày khác, từ tháng này qua tháng khác, ko được 1 ngày ngơi nghỉ. Bà Tú “giao thương ở mom sông”, nơi mỏm đất nhô ra, 3 bề bao bọc sông nước, nơi làm ăn là cái thế đất chông chênh. Hai chữ “mom sông” gợi tả 1 cuộc đời nhiều mưa nắng, 1 cảnh đời lắm cay cực, phải vật lộn kiếm sống, mới “nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
1 gánh gia đình đè nặng lên đôi vai người mẹ, người vợ. Thông thường người ta chỉ đếm mớ rau, con cá, đếm tiền nong,… chứ người nào “đếm” con, “đếm” chồng. Câu thơ tự trào ẩn chứa nỗi niềm chua chát về 1 gia đạo gặp nhiều gian khổ: đông con, người chồng đang phải “ăn lương vợ”.
Có thể nói, 2 câu thơ trong phần đề, Tú Xương đánh dấu 1 cách sống động hình ảnh người vợ tảo tần, đảm đang của mình.
Phần thực, tô đậm thêm chân dung bà Tú, mỗi sáng mỗi tối đi đi về về “lặn lội” làm ăn như “thân cò” nơi “quãng vắng”. Ngôn ngữ thơ nâng cấp, tô đậm thêm nỗi cực nhọc của người vợ. Câu chữ như những nét vẽ, gam màu nối liền nhau, bổ trợ và tăng thêm; đã “lặn lội” Lại “thân cò”, rồi còn “lúc quãng vắng”. Nỗi cực nhọc kiếm sống ở “mom sông” tưởng như chẳng thể nào nói hết được! Hình ảnh “con cò” cái cò trong ca dao cổ: “Con cò lặn lội bờ sông…”, “Con cò đi đón cơn mưa…”, “Cái cò, cái vạc, cái nông,..” được tái tạo trong thơ Tú Xương qua hình ảnh “thân cò” lầm lũi, đã đem lại cho người đọc bao liên tưởng cảm động về bà Tú, cũng như thân phận khó nhọc, khổ đau, của người nữ giới Việt Nam trong xã hội cũ:
“Lặn lội thân cò nơi quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Eo sèo” là từ láy tượng thanh chỉ sự làm rầy rà bằng lời đòi, gọi liên tục dai đẳng: gợi tả cảnh tranh sắm tranh bán, cảnh cãi vã nơi “mặt nước” khi “đò đông”. 1 cuộc đời “lặn lội”, 1 cảnh sống làm ăn “kiêng kỵ”. Nghệ thuật đối rực rỡ đã làm nổi trội cảnh kiếm ăn nhiều khốn cùng. Bát cơm, manh áo nhưng bà Tú kiếm được “nuôi đủ 5 con với 1 chồng’” phải. “lặn lội” trong mưa nắng, phải tranh giành “kiêng kỵ”, phải trả giá bao mồ hồ, nước mắt giữa thời buổi gian khổ! Tiếp theo là 2 câu luận, Tú Xương áp dụng rất thông minh 2 thành ngữ: “1 duyên 2 nợ” và “5 nắng mười mưa”, đối xứng nhau hài hòa, màu sắc dân gian đặm đà trong cảm nhận và tiếng nói biểu đạt:
“1 duyên 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa dám quản công.”
“Duyên” là duyên số, duyên phận, là cái “nợ” đời nhưng bà Tú phải cam phận, chịu đựng. “Nắng”, “mưa” biểu tượng cho mọi khó nhọc, cực khổ. Các số từ trong câu thơ tăng dần lên: “1… 2… 5… mười… làm nổi rõ đức hi sinh lặng thầm của bà Tú, 1 người nữ giới chịu thương, chuyên cần vì sự no đủ, hạnh phúc của chồng con và gia đình. “Âu đành phận”, … “dám quản công” … giọng thơ nhiều xót xa, bi cảm, thương mình, thương gia đạo nhiều oái oăm.
Tóm lại, 6 câu thơ đầu bằng tấm lòng hàm ơn và cảm phục, Tú Xương đã phác họa 1 vài nét rất sống động và cảm động về hình ảnh bà Tú, người vợ hiền thảo của mình với bao đức tính đáng quý: đảm đang, tảo tần, chịu thương chuyên cần, lặng thầm hi sinh cho hạnh phúc gia đình. Tú Xương trình bày 1 tài năng điêu luyện trong sử dụng tiếng nói và thông minh hình ảnh. Các từ láy, các số từ, phép đối, thành ngữ và hình ảnh “thân Cò” … đã hình thành ấn tượng và sức quyến rũ văn học.
Hai cấu kết, Tú Xương sử dụng từ ngữ thông tục, lấy tiếng chửi nơi “mom sông” khi “buổi đò đông” đưa vào thơ rất thiên nhiên, bình dị. Ông tự trách mình:
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trách mình “ăn lương vợ”, nhưng “ăn ở bạc”. Vai trò người chồng, người cha chẳng giúp ích được gì, ăn hại, thậm chí còn “thờ ơ” với vợ con. Lời tự trách sao nhưng đau xót thế! Ta đã biết, Tú Xương có văn tài, mà công danh dở dang, thi cử long đong. Sống giữa 1 xã hội “dở Tây, dở ta”, chữ nho mạt vận, khi nhưng “Ông Nghè, ông Cống cũng nằm co”, do đó thi sĩ tự trách mình cùng lúc cũng là trách đời đen bạc. Ông ko xu thời để vinh thân phì gia “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò”.
Hai cấu kết là cả 1 nỗi niềm hàn ôn và sự thế đầy buồn thương, là ngôn ngữ của 1 trí thức giàu tư cách, nặng tình đời, thương vợ con, thương gia đạo nghèo. Tú Xương thương vợ cũng chính là thương mình vậy: nỗi đau thất thế của thi sĩ lúc cảnh đời chỉnh sửa!
Bài thơ “Thương vợ” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú. Ngôn ngữ thơ bình dị như là ngôn ngữ đời thường nơi “mom sông” của những người giao thương bé, cách đây 1 thế kỉ. Các cụ thể nghệ thuật tuyển lựa vừa cá thể (bà Tú với “5 con, 1 chồng”) vừa nói chung thâm thúy (người nữ giới ngày xưa). Hình tượng thơ súc tích, gợi cảm: thương vợ, thương mình, buồn về gia đạo thêm nỗi đau đời. “Thương vợ’” là bài thơ trữ tình rực rỡ của Tú Xương nói về người vợ, người nữ giới ngày xưa với bao đức tính tốt đẹp, hình ảnh bà Tú được đề cập trong bài thơ rất thân cận với người mẹ, người chị trong mỗi gia đình Việt Nam.
Tú Xương chiếm 1 địa vị vang dội trong nền văn chương Việt Nam. Tiếng tăm ông sống mãi với non Côi, sông Vị.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 7
Thơ xưa viết về người vợ đã ít, nhưng viết về người vợ lúc còn sống càng hiếm hoi hơn. Các thi nhân thường chỉ làm thơ lúc người bạn trăm 5 đã nhắm mắt xuôi tay. Kể cũng là điều nghiệt ngã lúc người vợ đi vào cõi thiên thu mới được bước vào địa hạt thi ca.
Bà Tú Xương có thể đã phải chịu nhiều nghiệt ngã của cuộc đời mà bà lại có niềm hạnh phúc nhưng bao kiếp người vợ xưa ko có được: Ngay khi còn sống bà đã đi vào thơ ông Tú Xương với tất cả niềm thương mến, trân trọng của chồng. Trong thơ Tú Xương, có 1 mảng phệ viết về người vợ nhưng bài Thương vợ là 1 trong những bài tiết sắc nhất.
Tình thương vợ sâu nặng của Tú Xương trình bày qua sự thấu hiểu nỗi khó nhọc gian khó và phẩm giá cao đẹp của người vợ.
Câu thơ khởi đầu nói tình cảnh làm ăn giao thương của bà Tú. Hoàn cảnh khó nhọc, lam lũ được gợi lên qua cách nói thời kì, cách nêu vị trí. Quanh 5 là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Quanh 5 còn là 5 này tiếp 5 khác tới chóng mặt, tới rời rã chứ đâu phải chỉ 1 5. Vị trí bà Tú giao thương là mom sông, cái doi đất nhô như lời giới thiệu, lại như 1 bối cảnh làm hiện lên hình bà Tú tảo tần, hối hả xuôi ngược:
Quanh 5 giao thương ở mom sông.
Thấm thía nỗi khó nhọc, gian khó của vợ, Tú Xương mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú. Có điều hình ảnh con cò trong ca dao đầy khổ thân nhưng hình ảnh con cò trong thơ Tú Xương còn khổ thân hơn. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra trong cái rợn ngợp của ko gian (như con cò trong ca dao) nhưng cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 kể từ quãng vắng tác giả đã nói lên được cả thời kì, ko gian hẻo lánh, rợn ngợp, chứa đầy lo lắng cái rợn ngợp của thời kì, đã làm hao hụt cả ý thơ. So với câu ca dao: Con cò lặn lội bờ sông, câu thơ của Tú Xương:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng
Là cả 1 sự thông minh. Cách đảo ngữ – đưa ra từ lặn lội lên đầu câu, cách thay từ – thay từ con cò bằng thân cò, càng làm tăng nỗi khó nhọc gieo neo của bà Tú. Từ thân cò gợi cả nỗi đau thân phận, so với từ con của Tú Xương cũng thâm thúy, thấm thía hơn.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ thì câu thứ tư lại làm rõ sự vật lộn với cuộc sống của bà Tú:
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn bả trên sông nước của những người giao thương bé. Sự cạnh tranh chưa tới mức sát phạt nhau mà cũng ko thiếu lời qua tiếng lại. Buổi đò đông đâu phải là ít lo lắng, nguy khốn hơn lúc quãng vắng. Trong ca dao, người mẹ từng dặn con: Con ơi nhơ lấy câu này/Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua. “Buổi đò đông” ko chỉ có những lời kêu ca, mè nheo, cau gắt, những sự chen lấn xô đẩy nhưng còn chứa đầy bất trắc nguy hiểm. Hai câu thực đối nhau về ngữ (lúc quãng vắng đối với buổi đò đông) mà lại thừa tiếp nhau về ý để làm nổi trội sự khó nhọc gieo neo của bà Tú: đã khó nhọc, đơn lẻ, lại thêm sự bươn bả trong tình cảnh chen chúc làm ăn.
Hai câu thực nói thực cảnh bà Tú cùng lúc cho ta thấy tình thật của Tú Xương: tấm lòng xót thương da diết.
Cuộc sống khó nhọc gieo neo càng ngời lên phẩm giá cao đẹp của bà Tú. Bà là người đảm đang tháo vát:
Nuôi đủ 5 con với 1 chồng
Mỗi chữ trong câu thơ Tú Xương đều chất chứa bao ý tình, từ đủ trong nuôi đủ vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Bà Tú nuôi đủ cả con, cả chồng, nuôi bảo đảm tới mức: “Cơm 2 bữa: cá kho rau muống – Quà 1 chiều: khoai lang, lúa ngô” (Thầy đồ dậy học).
Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự hy sinh hết mực của vợ:
5 nắng mười mưa dám quản công
Ở câu thơ này, “nắng mưa” chỉ sự khó nhọc, “5, mười” là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ chéo (5 nắng mười mưa) vừa nói lên sự khó nhọc gian khó, vừa trình bày được đức tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng vì con của bà Tú.
Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, bao giờ ta cũng bắt gặp hình ảnh 2 người: bà Tú hiện lên phía trước, ông Tú khuất lấp ở phía sau, nhìn tinh mới thấy. Khi đã thấy rối thì ấn tượng thật sâu đậm. Ở bài thơ Thương vợ cũng vậy. Ông Tú ko hiện ra trực tiếp mà vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách hài hước, trào lộng là cả 1 tấm lòng, ko chỉ thương nhưng còn tri ân vợ. Về câu thơ: “Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”, có người cho rằng ở đây ông Tú tự coi mình là 1 thứ con đặc trưng để bà Tú phải nuôi. Tú Xương đã ko gộp mình với con để nói nhưng tách riêng, con riêng rất rành mạch là để ông tự riêng tri ân vợ.
Nhà thơ ko chỉ cảm phục, hàm ơn sự hy sinh hết mực của vợ nhưng ông còn tự trách, tự lên án bản thân. Ông ko dựa vào duyên số để trút bỏ phận sự. Bà Tú lấy ông là do duyên mà duyên 1 nhưng nợ 2. Tú Xương tự coi mình là cái nợ nhưng bà Tú phải gánh chịu. Nợ gấp đôi duyên, duyên ít nợ nhiều. Ông chửi thói thường bạc nghĩa, vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Nhưng Tú Xương cũng ko đổ vấy cho thói thường. Sự thờ ơ của ông với con cũng là 1 bộc lộ của thói thường bạc nghĩa. Câu thơ Tú Xương tự rửa mát mình cũng là lời tự phán xét, tự lên án:
Có chồng thờ ơ cũng như ko
Ở cái thời nhưng xã hội đã có luật ko thành văn bản đối với người nữ giới: “xuất giá tòng phu” (lấy chồng theo chồng), đối với mối quan hệ vợ chồng thì “phụ xướng, phụ tuỳ” (chồng nói, vợ theo), thế nhưng có 1 nhà nho dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự thừa nhận mình là quân ăn lương vợ, chẳng những đã biết trông thấy khuyết điểm, nhưng còn dám tự nhận thiếu sót. 1 con người như thế chẳng đẹp lắm sao.
Nhan đề Thương vợ chưa nói hết sự thâm thúy trong tình cảm của Tú Xương đối với vợ cũng như chưa trình bày được đầy đủ vẻ đẹp nhân văn của hồn thơ Tú Xương. Ở bài thơ này, tác giả ko chỉ thương vợ nhưng còn ơn vợ, ko chỉ lên án “thói thường” nhưng còn tự trách.
Nhà thơ dám tự nhận thiếu sót, càng thấy mình khuyết thiếu càng thương mến, quý trọng vợ hơn.
Tình thương mến, quý trọng vợ là xúc cảm có phần mới mẻ so với những xúc cảm không xa lạ trong văn chương trung đại. Xúc cảm mới mẻ ấy lại được diễn đạt bằng hình ảnh và tiếng nói không xa lạ của văn chương dân gian, chứng tỏ hồn thơ Tú Xương dù mới lạ, lạ mắt vẫn rất thân cận với mọi người, vẫn có cỗi rễ sâu xa trong tiềm thức dân tộc.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 8
Trần Tế Xương (bút danh là Tú Xương) là thi sĩ trào lộng nổi danh, có nhẽ là thi sĩ trào lộng rực rỡ nhất trong nền văn chương của sơn hà. Thơ trào phúng, châm biếm, công kích của Tú Xương sở dĩ được nhiều người tình thích vì có thuộc tính trữ tình (trong tiếng cười có nước mắt). Dòng trữ tình trong thơ Tú Xương thỉnh thoảng được tách ra thành những bài thơ trữ tình tinh khiết, thấm thía. Hai tuyệt tác “Sông Lấp” và “Thương vợ” điển hình cho dòng thơ trữ tình của Tú Xương.
Bài thơ sau đây là bài “Thương vợ” của Tú Xương:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Trần Tế Xương long đong trong thi cử, đi thi tới lần thứ 8 mới đậu được cái tú tài. Ông học giỏi mà phải cái ngông quá, thật ra thái độ ngông của ông là 1 cách ông chống cự lại cơ chế thi cử lạc lậu, quan trường “ậm ọc” khi bấy giờ. Nhưng đậu được cái tú tài thì rồi cũng làm “quan tại gia” thôi. Hồi ấy phải đậu cử nhân mới được bổ tri huyện. Thế là bà Tú đa phần phải nuôi chồng suốt đời. Ông Tú chỉ còn biết đem tài ba của mình nhưng ghi công cho bà Tú:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”.
Từ “mom” thật là hay, vừa thấy được nỗi gieo neo của bà Tú giao thương quanh 5 bên bờ sông Vị, vừa thấy được tấm lòng của thi sĩ đối với việc giao thương nặng nhọc của vợ. Từ “mom” là tổng hợp nghĩa của các từ ven, bờ, vực, thềm, thành 1 từ thông minh của thi sĩ làm giầu thêm cho tiếng Việt. Bà Tú buôn thúng bán bưng quanh 5 ở “mom sông” nhưng nuôi chồng, nuôi con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Câu thơ chỉ mấy con số khô khốc thế vậy nhưng tế toái lắm ấy! “Nuôi đủ 5 con” là vì con, phải nuôi, nên đếm ra để nhưng nuôi. Nhưng còn chồng thì 1 chồng chứ mấy chồng, cớ sao lại cũng phải đếm ra “1 chồng”? Là vì chồng cũng phải nuôi, nhưng bà Tú với cái gánh trên vai nuôi 5 đứa con đã là khó nhọc, lại thêm 1 ông Tú trong nhà nữa thì gánh nặng gấp đôi. Thời ấy nhưng nuôi 1 ông Tú, lại là Tú Xương nữa thì nhiêu khê lắm.
Nhưng bà Tú được xoa dịu là vì ông Tú, cái con người tưởng như chỉ biết bông đùa, cười cợt ấy lại để tâm tới từng bước chân của bà trên đường lặn lội giao thương:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Có thể nói lòng thương vợ của thi sĩ dào dạt lên trong 2 câu thơ này. Hình ảnh lặn lội thân cò được tác giả mô phỏng theo 1 biểu trưng trong thi ca dân gian để nói về người nữ giới lao động:
“Con cò lặn lội bờ sôngGánh tạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non”
Ví như từ “lặn lội” được đảo ra phía trước chủ ngữ để nhấn mạnh sự khó nhọc của bà Tú, thì từ “kiêng kỵ” gợi lên âm thanh hẩu lốn (tiếng kì kèo mặc cả, tiếng cãi cọ giành giật) của “buổi đò đông”. Hai cảnh huống đối lập thật hay: “vắng” và “đông”. Người nữ giới gánh hàng lặn lội trên quãng đường vắng thật là khổ. Nhưng tới chỗ “đò đông” thì thật là đáng sợ!
Nghĩa là nhìn từ phía nào, thi sĩ cũng thương vợ, tình thương thấm thía, cảm động.
Sang 2 câu luận, tác giả chuyển sang diễn đạt nội tâm của bà Tú, lời thơ như lời độc thoại của người vợ:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công”
Nhân dân ta thường nói “vợ chồng là duyên nợ”. Nhà thơ Tú Xương đã chỉ từ ghép “duyên nợ” thành 2 từ đơn: “duyên – nợ”. “Duyên” thì thiêng liêng rồi vì đã có sự tham dự của đấng vô hình (ông Tơ bà Nguyệt), còn “nợ” thì đã thành phận sự nặng nề. “1 duyên 2 nợ” đã diễn đạt được sự chuyển di trong tâm não của bà Tú. “1 duyên 2 nợ âu đành phận” là bà Tú đã thuận theo lòng trời và thuận theo lòng người (tấm lòng của chính bà!). Nói gọn lại là bà Tú đã bằng lòng! Và bằng lòng cuộc hôn nhân duyên nợ này, bà bằng lòng 1 ông đồ nho ngông “8 khoa chưa khỏi phạm trường quy”, bà bằng lòng vị quan “ăn lương vợ” nên bà đâu “dám quản công”:
“5 nắng mười mưa dám quản công”
Thành ngữ “dầm mưa dãi nắng” được tác giả áp dụng thông minh thành “5 nắng mười mưa”. Phcửa ải nói những con số trong thơ Tú Xương rất có thần. Ta đã thấm thía với 2 số 5 – 1 trong câu thừa đề (Nuôi đủ 5 con với 1 chồng). Giờ đây là sự linh diệu của những con số 1 – 2 và 5 – mười trong câu luận. “1 duyên 2 nợ” đối với “5 nắng mười mưa”, cho thấy gian truân cứ nâng cao, bà Tú chịu đựng hết.
Trước người vợ giỏi giang, tảo tần, chịu đựng mọi gian khó khó nhọc để “nuôi đủ 5 con với 1 chồng” thì thi sĩ chỉ còn biết tự trách mình.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Vì quá thương vợ nhưng thi sĩ tự trách mình, trách 1 cách nặng nề. “Cha mẹ thói thường…” thì đã thành lời xỉ vả mình. Thật ra là 1 cách ông Tú để cho công tích của bà Tú nổi lên, chứ Tú Xương đâu phải là người “ăn ở bạc”. Ăn chơi sa đà thì có, “thờ ơ” nữa, thì thi sĩ đã thành thật nói rồi, chứ phụ bạc, tệ bạc thì ko. Gang thép với cường quyền nhưng nhũn với vợ như thế thì thật là con người đáng kính.
Bằng tình cảm thật tình, bằng nghệ thuật chân thật, Tú Xương đã trình bày được hình ảnh người nữ giới giỏi giang, lam lũ, tảo tần nuôi chồng nuôi con. Bà Tú có những phẩm giá tốt đẹp của người nữ giới Việt Nam xưa.
Bao nhiêu công tích trong gia đình, ông Tú dành cho bà Tú, ông chỉ nhận về cho mình 1 chữ “ko”. Nhưng bình tâm nhưng xét thì ông Tú cũng xứng với bà Tú vì trên quốc gia gian khó và khó nhọc này có hàng triệu người như bà Tú, mà chỉ có 1 bà Tú là được vào cõi thơ, cõi bất diệt!
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 9
Trần Tế Xương hay còn có bút danh là Tú Xương, ông là 1 tác giả nổi danh với nhiều tác phẩm mang chất trào lộng và trữ tình. Ông chỉ sống 37 tuổi và học vị tú tài, mà sự nghiệp thơ ca của ông đã biến thành bất diệt. Ông để lại khoảng 100 tác phẩm gồm: thơ, văn tế, phú, câu đối. 1 trong những tác phẩm điển hình của ông là bài thơ “Thương vợ”. 1 bài thơ tô đọng trong ấy là những phẩm giá tốt đẹp của người vợ, người nữ giới đảm đang, chịu thương, chuyên cần vì hạnh phúc của chồng con. Bài thơ được Tú Xương viết như sau:
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ, âu đành phậnNăm nắng mười mưa, dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạc!Có chồng thờ ơ cũng như ko!”
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với bố cục được chia làm 4 phần: đề, thực, luận, kết. Mỗi phần 2 câu nhằm khắc họa 1 cách sắc nét hình ảnh bà Tú- vợ Tú Xương, cũng như đang nói lên 1 phần nào ấy hình ảnh người nữ giới ở xã hội xưa.
Trong 2 cầu đề Tú Xương đã giới thiệu 1 cách nói chung về công tác của bà Tú. Ấy là sự tảo tần “quanh 5” giao thương ở mom sông, việc sắm bán này chẳng phải có cửa tiệm hay vốn liếng nhiều. Đây là 1 công tác khó nhọc, cực nhọc, thu nhập bất ổn sông bà Tú vẫn đang “nuôi đủ” 5 con với 1 chồng nhưng ko 1 lời oán thù trách. Trong câu này, tác giả tách mình 1 bên, con 1 bên nhằm nhấn mạnh việc, dù rằng ông đỗ tú tài mà ko được làm quan, phải đặt gánh nặng lên đôi vai của người vợ, người nhưng ông mến thương. Câu thơ như là lời trách nặng nề của tác giả đối với chính bản thân mình, Nhưng qua câu thơ ta cũng thấy được cái tình cảm mến thương nhưng Tú Xương dành tặng cho vợ mình.
Để diễn đạt 1 cách chi tiết hơn sự khó nhọc trong công tác của bà Tú, trong 2 câu thực tác giả đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao Việt Nam để trở thành “thân cò” nhằm trình bày sự lặn lội khó nhọc của bà Tú trong công tác mưu sinh hàng ngày tại nơi “quãng vắng”. Kế bên ấy, Tú Xương còn nói chung 1 cách sinh động cảnh bán sỉ ở mom sông của bà Tú qua câu “Eo sèo mặt nước buổi đò đông”. Ấy là hình ảnh nhốn nháo, mâu thuẫn sắm bán của nhiều con người có công tác như bà Tú. Nhìn chung, cuộc đời bà Tú ko ít gian khổ gian truân.
Sự nặng nhọc, khó nhọc của bà Tú ko được ngừng lại ở 2 phần đề và thực nhưng nó còn nâng cao ở phần luận. Bằng việc sử dụng 2 câu thuật ngữ “1 duyên, 2 nợ” và “5 nắng mười mưa” tác giả đã toát lên sự hi sinh cao cả của bà Tú, ấy là việc bằng lòng căn số chăm lo cho chồng con và dù nắng hay mưa cũng ko bỏ việc. Ở đây, Tú Xương đã nêu lên đức tính tốt đẹp của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát, ấy là sự tảo tần, đảm đang, kiên nhẫn, chuẩn bị hi sinh vì gia đình. Cùng lúc qua đây tác giả cũng biểu hiện nỗi niềm hàm ơn và quý trọng đối với bà Tú.
Cộng với quý trọng và hàm ơn bà Tú ở 2 câu luận, thì 2 cấu kết là 1 cách nói chán ngán về nỗi niềm hàn ôn của tác giả- Tú Xương. 1 lời thở dài về “cái thói thường” ông nói đến chính là cái xã hội khi bấy giờ- 1 xã hội mang tính nửa tây nửa ta, nửa phong kiến, nửa thực dân với những tư tưởng và đạo lí bị suy thoái. Kế bên ông tự trách bản thân sao nhưng “ăn ở bạc” thi cử hoài nhưng ko đỗ đạt, không thể làm quan, ko giúp được gì cho vợ con, đẩy vợ con phải chịu khổ vì mình. Cuối cùng mọi thứ đúc kết trong lời than đầy xót xa của Tú Xương
“Có chồng thờ ơ cũng như ko”.
Tóm lại “Thương vợ” là 1 bài thơ hay mang đậm trị giá xúc cảm của Tú Xương. Nó hay trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong ca dao, thành ngữ của Tú Xương. Bài thư lại mang đậm xúc cảm thật tình, lời thơ giản dị nhưng thâm thúy, nói lên tình cảm mến thương, sự quý trọng nhưng Tú Xương dành cho vợ. Kế bên ấy, bài thơ còn trình bày đức tính đẹp của người nữ giới Việt Nam xã hội xưa khái quát và bà Tú nói riêng.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 10
Thơ văn Trần Tế Xương gồm 2 mảng phệ: trào lộng và trữ tình. Có bài hoàn toàn là công kích, châm biếm, có bài thuần là trữ tình. Tuy vậy, 2 mảng ko tuyệt đối cách trở. Thường là châm biếm thâm thúy mà vẫn có chất trữ tình. Ngược lại, trữ tình thấm thìa cũng pha chút cười cợt theo lề thói trào lộng. Thương vợ là 1 bài thơ tương tự.
Thương vợ là bài thơ đề đạt hình ảnh bà Tú khó nhọc, đảm đang, thầm lặng hi sinh vì chồng vì con, cùng lúc trình bày tình thương mến, quý trọng và hàm ơn của Tú Xương đối với người vợ của mình.
Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.
Chỉ bằng vài lời kể nôm na, bình dị, Tú Xương đã giúp người đọc tưởng tượng ra cảnh bà Tú 1 mình mang trên vai gánh nặng gia đình, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ.
Mom sông là mỏm đất nhô ra dòng sông, cũng là 1 vị trí ở phía Bắc thành thị Nam Định. Ngày xưa, đây là nơi trên bến dưới thuyền, người từ các nơi đổ về giao thương. Quanh 5, bà Tú làm ăn ở ấy để kiếm tiền trang trải cho cuộc sống gia đình gồm 2 vợ chồng và 5 đứa con thơ.
Quanh 5 giao thương có tức là ko ngơi nghỉ ngày nào. Hơn nữa, chữ mom sông càng tô đậm thêm cái thế chông chênh, ko vững vàng của công tác làm ăn. Mom sông 3 bề là nước, có thể đổ ùm xuống sông khi nào ko biết. Ở cái mỏm đất chông chênh đó, hình ảnh bà Tú chừng như càng bé nhỏ và độc thân. 1 mình bà phải xông pha nơi đầu sông ngọn ngành, khó nhọc khổ thân biết bao! Trên đây là thời kì, ko gian và cả thuộc tính công tác làm ăn giao thương của bà Tú.
Vì sao bà Tú lại bằng lòng sự lam lũ, khó nhọc như thế? Hẳn nhiên là để nuôi chồng, nuôi con. Ngày xưa, xã hội phong kiến dành cho nữ giới phận sự là thờ chồng, nuôi con. Với bà Tú, vững chắc là có chuyện thờ chồng. Thờ chồng bao hàm cả bổn phận nuôi chồng. Ấy là sự bất công của xã hội, mà xét về mặt đức độ thì sức đảm đang tháo vát của những người vợ như bà Tú thật đáng nể sợ.
Cái ko phổ biến trong bài thơ là cách đếm số người. Giá như tính gộp lại là 6 mồm ăn và 1 mình bà Tú nhưng phải đảm đương tới chừng đó cũng đã là nhiều. Trên đời, phần phệ nữ giới cũng gặp cảnh như thế. Đằng này, tác giả đếm rõ ràng là: 5 con với 1 chồng. Đặc trưng là tách riêng ông chồng ra và đếm là 1. Xuân Diệu có nhận xét rất hay lúc đọc câu thơ này: “Hoá ra ông chồng cũng phải nuôi, tợ hồ như lũ con bé nhỏ nên mới tới ngang hàng với chúng nó: 1 mồm ăn, 2 mồm ăn…”.
Nhưng bà Tú nuôi chồng đâu có dễ dàng như nuôi con. Cơm ăn đành rằng, thỉnh thoảng phải có tí rượu tí trà cho ông ngâm nga câu thơ câu phú. Áo mặc đành rằng, còn phải có bộ cánh đàng hoàng cho ông đi đây đi ấy, chứ người nào lại để cho ông quanh 5 “Bức sốt mà mình vẫn áo bông” và “1 đoàn rách rưới con như bố”. Lại phải cho ông xổng xểnh ít tiền trong túi để gặp bạn, gặp bè. Đấy thế nhưng bà nuôi đủ, nghĩa là đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Như vậy là bà Tú ko chỉ nuôi ông Tú nhưng còn cung phụng, còn thờ.
Nhưng kể ra được những điều đó chứng tỏ là ông chồng thấu hiểu và biết bình chọn 1 cách xứng đáng công huân của bà vợ. Như vậy là thương vợ.
Tới câu thứ 3, hình ảnh bà Tú 1 mình lủi thủi làm ăn càng hiện lên chi tiết và rõ nét hơn:
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Tú Xương dùng 1 hình tượng không xa lạ trong văn học dân gian nói về người nữ giới lao động ngày xưa: Con cò lặn lội bờ sông mà ông ko so sánh nhưng tương đồng thân phận bà Tú với thân cò. Tấm thân mảnh dẻ, yếu ớt của bà Tú nhưng phải chịu dãi nắng dầm sương thì đã là gian khổ, khổ thân, vậy nhưng bà còn phải lặn lội sớm trưa. Nghĩa đen của từ này cũng gợi ra đầy đủ cái khó nhọc, nặng nhọc trong nghĩa bóng. Tấm thân cò đó lại lặn lội trên quãng vắng đường xa. Nói quãng vắng là thiên nhiên nổi lên cái cô đơn, quạnh vắng, khi cần ko biết nương tựa vào đâu, chưa đề cập những nguy hiểm bất trắc đối với thân gái dặm trường. Eo sèo chi sự nói đi nói lại, có ý bất bình. Đò đông có thể hiểu 2 cách: 1 là đò ngang đã chở đầy người, 2 là đò từ các nơi lại rất đông. Hiểu cách nào cũng đúng với ý định đặc tả nỗi nặng nhọc, gian khổ trong cảnh kiếm ăn của bà Tú.
Kế bên nỗi khổ vật chất còn có nỗi khổ ý thức. Vì chồng con nhưng phải lặn lội đường xa quãng vắng, mà liệu chồng con có biết cho chăng? Và bà Tú cứ lặng thầm toan lo tương tự cho tới hết đời, hết kiếp căn số bà là vậy.
Câu thơ mô tả nhưng đầy chất trữ tình, nghe thật xót xa, khổ thân! Ông Tú tỏ ra cảm thông với nỗi nặng nhọc của vợ và thương vợ tới vậy là thâm thúy.
Ông Tú hiểu thấu công tác làm ăn của bà Tú. Khi quãng vắng, buổi đò đông, bà đều khó nhọc nặng nhọc, không tính gian khổ, ko quản thân mình, 1 lòng vì chồng, vì con. Bà Tú nhưng nghe được những lời như thế của ông chắc cũng thấy gánh nặng trên vai mình nhẹ bớt và trong thâm tâm bà cũng được xoa dịu nhiều ít.
Nhưng không hề chỉ có thế, giọng điệu trữ tình bí mật lồng trong 2 câu trần thuật mô tả (câu 3, 4) chứng tỏ tim ông Tú không hề hờ hững. Thương vợ mà cũng là tự trách mình. Không phải chỉ tự coi mình là 1 mồm ăn để vợ phải nuôi nhưng còn hổ hang, thấy mình có cái gì ấy như đang tâm. Ông chồng cột trụ gia đình là mình ở đâu rồi nhưng để vợ phải mệt nhọc, gian khổ tới vậy? Tự trách mình như thế cũng là thương vợ thêm sâu.
1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.
Tú Xương lại áp dụng thêm 1 thành ngữ, 1 câu ca dân gian khác: Vợ chồng là duyên là nợ, 1 duyên 2 nợ 3 tình. Vợ chồng gặp nhau là do ông Tơ bà Nguyệt bố trí từ kiếp trước. Có duyên thì tốt đẹp, hạnh phúc, là nợ thì âu sầu 1 đời.
Có nhẽ ở đây, ông Tú mượn tâm tình bà Tú nhưng suy ngẫm hay lẽ ra, ông hoá thân vào bà để thông cảm thâm thúy hơn: lấy chồng như thế này thì cũng là duyên hoặc nợ thôi, căn số đã thế thì cũng đành thế. Cho nên có cực khổ bao lăm, 5 nắng mười mưa cũng phải chịu, phải lo, nào dám quản công. Chẳng còn là chuyện thân nữa, dù là thân cò, nhưng đã là chuyện phận rồi, chuyện căn số.
Ôi! Lấy vợ lấy chồng, người ta bảo là duyên là nợ, nghĩ cũng đúng thật! Số mệnh đã như thế thì cũng đành thôi, chứ biết làm thế nào?! Cái số kiếp người nữ giới như tấm lụa đào, như hạt mưa sa, như con thuyền lênh đênh mười 2 bến nước, như cơm nguội đỡ lúc đói lòng… Trách làm sao được! Vậy thì còn dám kể gì gian khó, dám quản gì mưa nắng!
Lại thêm nghĩa của mấy nhóm từ âu đành, dám quản. Âu đành là 1 sự cực chẳng đã, xếp lại, nén xuống những gì bất bình, tủi hổ. Dám quản nghĩa là ko dám kể gì tới công huân, là thái độ bằng lòng gánh chịu mọi sự mệt nhọc. Thêm âm thanh nặng nề của từ phận ở cuối câu khép lại càng khiến cho câu thơ thích hợp với xúc cảm bị dồn nén vào trong.
Vậy là chỉ 4 câu thơ nhưng chân dung bà Tú hiện lên hoàn chỉnh: từ khó nhọc bon chen, lăn lộn ở ngoài đời, tới 5 liệu 7 lo trong gia đình, từ con người của công tác làm ăn, đảm đang tháo vát, chịu thương chuyên cần, tới con người của đức độ, thảo hiền, đầy ý thức vị tha. Hình ảnh bà Tú điển hình cho phẩm giá tốt đẹp của những người vợ, người mẹ Việt Nam.
Thương vợ nhưng nói ra là mình thương thì cũng đã quý. Ở đây, ông Tú đã nhập thân vào bà Tú để thấu hiểu nỗi niềm và trình bày tình cảm của mình bằng những lời thơ thật tình, thấm thía. Như vậy nhưng không hề là thương vợ thâm thúy hay sao?
Ấy là thương vợ, còn tự trách mình? Ngày ngày ngồi ko, làm 1 mồm ăn cho vợ nuôi, nghiễm nhiên tận hưởng khi mà vợ phải xuôi ngược tảo tần, nghe cũng đã có cái gì ấy tàn tệ. Nay vợ thầm oán thù trách, tủi hờn nhưng quy căn số xấu số đó là do 1 duyên 2 nợ, thử hỏi ông chồng làm sao nhưng ko nhận thấy lỗi của mình? Tự trách tới tương tự là ngoài tình thương vợ đã có thêm tinh thần phận sự.
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.
Cấu kết là 1 tiếng chửi đổng cái thói thường ăn ở bạc. Không phải lần này ông Tú mới chửi như thế. Trong bài Gặp người ăn mày, ông cũng đã từng chửi – chửi mình nhưng thực ra là chửi đời: Người đói, ta đây cũng chẳng no, Cha thằng nào có, tiếc ko cho. Chỉ khác ở chỗ là lần này, lời chửi tuy có ném thẳng vào đời, mà đầu tiên là ném vào mình. Để tự trách mình thì ông phải chửi. Nhưng ông phải đặt câu chửi đó vào mồm bà Tú thì mới đích đáng! Nhưng bà Tú vốn con gái nhà dòng, chẳng lẽ nào lại chanh chua, thô lỗ dám chửi chồng. Nhưng đối với ông Tú thì tự trách tới mức phải bật ra tiếng chửi như thế là giận mình thật sự. Bài thơ ông viết ra cốt để bộc bạch tình thương mến, quý trọng người vợ đảm đang và tự trách mình là đồ bình thường, ăn hại.
Bà Tú khó nhọc tới thế, ông Tú tự trách mình tới thế thì hẳn nhiên là phải bực bõ tới bật ra tiếng chửi. Nhận lỗi chưa đủ, chửi rủa mình bằng câu chửi đổng mới xứng với tội tình, ông Tú lại chẳng dè dặt gì với chữ nghĩa nhưng dùng luôn cách chửi dân gian: Cha mẹ thói thường.
Bà Tú chẳng phải coi chồng là ăn ở bạc, mà ông Tú thì gọi chính danh tội tình của mình ra tương tự, vợ chồng với nhau nhưng như thế thì còn gì nhưng ko ông Tú lại ko nói trực tiếp là mình ăn ở bạc nhưng nói chung nó lên thành thói thường. Thói đời đen bạc biểu tượng cho thực chất của xã hội kim tiền dưới thời thực dân phong kiến, ở thị thành điều ấy càng tệ hại hơn. Hoá ra môn sinh của thánh hiền là ông Tú nhưng cũng bị nhiễm cái thói thường xấu xa đó. Như vậy là từ hổ hang, ông Tú đã đi đến chỗ xót xa, tự trách.
Cấu kết là sự phán xét hết sức đớn đau mà cũng rất công minh, ông Tú xỉ vả mình là ăn ở bạc, mà xét ra cái bạc đó cũng chỉ mới ở mức thờ ơ. Hững hờ trước việc nhà, trước mọi toan lo, khó nhọc, trước thái độ cam phận của vợ. Đã là vợ chồng, trăm sự cùng lo mới phải. Bà Tú ko buộc phải ông khó nhọc như bà nhưng chỉ mong ông đừng thờ ơ, ông hãy ân cần lo cho gia đình tí chút, đầu tiên là ông hiểu cho bà, như thế cũng đủ cho bà ấm lòng và có thú vui.
Cả bài thơ cô đúc lại ở ý này: ở câu đề, ông chồng có mặt với nhân cách là 1 mồm ăn phải nuôi, ở câu thực, câu luận, ông chồng vắng bóng. Bài thơ kết thúc bằng sự day dứt, hối lỗi trong cấu kết: Có chồng thờ ơ cũng như ko, càng làm gia tăng nỗi thương vợ của thi sĩ. Ấy là cách nói của Tú Xương, đã nói gì là nói ráo riết tới cùng tận. Tuy nhiên, có điều này ông đã nói oan cho mình: ấy là 2 chữ thờ ơ. Vì giận mình nhưng ông nói thế thôi, chứ thực bụng ông đâu có thờ ơ với bà. Bởi nếu ông thờ ơ thì đã ko có bài Thương vợ thấm thía và cảm động tới tương tự.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 11
Tú Xương thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương trung đại. Ông thuộc lớp nhà Nho cuối mùa, sống giữa buổi giao thời, trong khi thời đại phong kiến suy vong, những trị giá của dĩ vãng đang dần mất đi mà cái mới chưa kịp tạo nên, những nét đẹp truyền thống đang dần rạn nứt. Do vậy thơ ông đầy tiếng u ẩn, chua chát. Nhưng chất trào lộng trong thơ ông chỉ là “chân trái” còn “chân phải” vẫn là chất trữ tình.
Thơ ông luôn khắc khoải những suy tư, âu lo rộng là với xã hội, hẹp là với gia đình, với bà Tú – người vợ hết thực tảo tần. Bài thơ Thương vợ đã trình bày đầy đủ chất trữ tình cũng như chất trào lộng đó trong thơ ông. Viết về người vợ là điều hiếm thấy trong thơ xưa, đặc trưng là lúc người vợ còn sống.
Riêng với Tú Xương, ông ko chỉ viết về vợ nhưng còn có hẳn 1 đề tài riêng về bà Tú: Đau mắt, Văn tế sống vợ, Hỏi mình,… điều ấy đã cho thấy địa điểm, ý nghĩa mập phệ của người vợ trong cuộc đời ông. Hai câu đề tác giả giới thiệu tổng quan về bà Tú cũng như công huân mập phệ của bà đối với gia đình:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Tú Xương đã miêu tả rất xác thực về nghề nghiệp của bà Tú ấy là buôn gạo ở ven sông. Công tác của bà tuần hoàn, đều đặn suốt 5, chừng như ko có bất kỳ khi nào bà được ngơi nghỉ, có được thời kì cho riêng mình. Không gian bà làm việc cũng chứa đựng đầy sự nguy khốn. Bà Tú phải làm việc cực nhọc quanh 5, với bao khó nhọc gian khổ, bà chính là cột trụ của gia đình.
Bà chẳng những phải nuôi con nhưng còn phải nuôi thêm chồng . Vậy là 1 người nữ giới phải nuôi 6 mồm ăn trong gia đình. Trong câu thơ Tú Xương tự tách mình riêng ra 1 vế so với 5 đứa con, cho thấy ông tự nhận thức được gánh nặng của thân đối với vợ, gánh nặng đó còn hơn cả 5 đứa con. Ví như những đứa con chỉ cần phục vụ nhu cầu ăn uống, áo quần cho chúng thì với ông Tú ngoài những nhu cầu căn bản, còn phải phục vụ cả thú ăn, thú chơi của ông. Câu thơ thấy 1 nụ cười tự châm biếm chính mình.
Nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú tiếp diễn được tô đậm ở 2 câu tiếp theo: “Lặn lội thân cò lúc quãng vắng/ Èo sèo mặt nước buổi đò đông”. Phép đảo ngữ: đẩy “lặn lội” “kiêng kỵ” lên đầu câu, tô đậm nỗi khó nhọc, mệt nhọc của bà Tú trong cuộc mưu sinh. “Đò đông” gợi nên sự nguy khốn trong việc vận động, giao thương hàng ngày “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua”.
Hình ảnh bà Tú được mô tả qua phép ẩn dụ “thân cò” đầy ám ảnh, gợi dáng dấp bé nhỏ, chịu đựng, chơ vơ, cui cút tới khổ thân. Hình ảnh cái cò lặn lội vốn là mẫu gốc trong văn chương dân gian, cho thấy sự tần tảo, lam lũ của công nhân, cùng lúc gợi sự đồng cảm nơi người. Câu 3,4 với hình ảnh ẩn dụ “thân cò” liên kết với từ đầy tình tạo hình“lặn lội” đã khắc sâu hơn nỗi mệt nhọc trong cuộc mưu sinh của bà Tú.
Duyên vợ chồng vốn do trời định sẵn, còn “nợ” là gánh nặng, nếu 2 người có cuộc sống tốt đẹp đó là duyên, cuộc sống oái oăm, xấu số đó là nợ. Trong câu thơ: “1 duyên 2 nợ âu đành phận/ 5 nắng mười mưa dám quản công” cho thấy cái duyên với chồng thì ít nhưng cái nợ với nhau thì nhiều.
Ông Tú tự nhận thấy mình là cái nợ, là gánh nặng suốt đời của bà Tú. Nhưng bà Tú chẳng phải cay nghiệt điều ấy, nhưng hết dạ hi sinh, như 1 lẽ thiên nhiên, lặng thầm ko yêu cầu hay oán thù trách bất kỳ điều gì với ông Tú. Với 6 câu thơ đầu, Tú Xương đã khắc họa sống động và đầy đủ nhất vẻ đẹp tần tảo, chịu thương, chuyên cần của bà Tú đối với gia đình. Chỉ tới 2 câu thơ rốt cuộc hình ảnh ông Tú mới hiện ra:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko!
Tiếng chửi cất lên hết sức gay gắt, ném vào cuộc đời cũng chính là tự mắng chính mình. “Thói đời” – những luật lệ khắc nghiệt của cơ chế phong kiến, phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, coi việc nhà, việc mưu sinh là của nữ giới. Là cái xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẻ ra thói thường bạc nghĩa, những bất công bất hợp lí. Tiếng chửi đó khởi hành từ lòng mến thương và hàm ơn vô biên của ông Tú dành cho vợ.
Tác phẩm là sự việt hóa của thể thơ thất ngôn bát cú. Tú Xương có sự đan xen, liên kết hài hòa giữa chất trữ tình và chất trào phú, trong ấy chất trữ tình là chủ quản để nói lên lòng hàm ơn thâm thúy với vợ. Đây cùng lúc cũng là nét rực rỡ và lạ mắt trong thơ Tú Xương. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, như lời ăn ngôn ngữ hàng ngày. Hình ảnh thơ không xa lạ, giản dị tạo cho câu thơ vẻ đẹp thiên nhiên, thật tình mà vẫn có sức truyền cảm mạnh bạo.
Với dung lượng của 1 bài thơ ngắn mà Tú Xương đã đem lại những nét vẽ đầy đủ và toàn vẹn nhất về vẻ đẹp tư cách, phẩm giá hi sinh cao quý của bà Tú đối với gia đình. Cùng lúc đây cũng là những lời thơ tự trào lộng về sự bất lực của bản thân. Ngoài ra, bài thơ cũng là sự thành công trên nhiều bình diện: tiếng nói, hình ảnh, liên kết giữa chất trào lộng và trữ tình.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 12
“Thân em như củ ấu gai.Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen,Ai ơi nếm thử nhưng xem.Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi,”
(Ca dao)
Hình ảnh của người nữ giới luôn là đề tài muôn đời cho nền văn học cổ lai Việt Nam. Tuy nhiên, thơ văn viết về người vợ bằng tình cảm của 1 người chồng đã ít nay lại viết về người vợ đang sống lại còn hiếm hoi hơn. Và Trần Tế Xương là 1 trong những bậc thức giả hiếm hoi của nền thơ ca trung đại Việt Nam đã đưa hình ảnh người vợ tảo tần của mình ngay lúc bà vẫn còn là 1 đóa hoa tươi tỉnh trên đường đời vào những dòng thơ trữ tình mà cũng ko kém phần trào lộng làm bật lên được đức hi sinh đảm đang, tấm lòng tháo vát chịu thương chuyên cần của người bạn trăm năm, bà Tú, qua ấy cũng trình bày tấm lòng tri ân tới người vợ của mình :
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Trần Tế Xương, thường gọi là Tú Xương, sống trong buổi giao thời đầy nghèo đói nửa thực dân Pháp – nửa phong kiến. Ông là người sáng dạ, ham học, hào hoa, phóng túng, có tài làm thơ hay mà lại long đong trên trục đường thi sử và nổi danh chủ đạo ở 2 mảng thơ: trào lộng và trữ tình có pha chút giọng cười châm biếm sắc sảo bắt nguồn từ nhiệt huyết với dân, với nước, với đời. Ông từng được mệnh danh là thi sĩ trào lộng tuyệt vời của văn chương Việt Nam công đoạn cuối thế kỉ XIX.
Kho tàng thơ văn của Tú Xương tuy ko nhiều chỉ với 100 bài, chủ đạo là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ như thất ngôn bát cú đường luật, lục bát,… và 1 số bài văn tế, phú, câu đối… mà có nhiều bài rất rực rỡ, đạt tới trình độ tuyệt mĩ về cả nội dung và nghệ thuật và được xem như những bài thơ bất diệt. Minh chứng rõ ràng nhất ấy là thi phẩm “Thương vợ” được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ nói đến tới nhiều góc cạnh trong xã hội, cùng lúc cũng là tiếng lòng thiết tha, sự tri ân đầy xót xa của Tú Xương – nạn nhân của xã hội nhố nhăng, điên đảo biến con người biến thành ăn hại với chính mình và gia đình, đối với bà Tú, qua ấy, người đọc cũng phần nào thấy được những đức hi sinh mập phệ của những người nữ giới khi bấy giờ hay của bà Tú đối với người chồng của mình.
Khởi đầu tác phẩm, Tú Xương giới thiệu về tình cảnh và công tác mưu sinh của bà Tú, qua ấy bộc bạch lòng hàm ơn thật tình đối với người vợ tần tảo ban mai của mình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông,Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm dần dần mở ra với bức tranh toàn cảnh đầy nỗi nặng nhọc, toan lo của bà Tú – tên thật là Phạm Thị Mẫn. Tác giả đã sử dụng “Quanh 5” – cụm từ chỉ 1 khoảng thời kì trường kì lặp đi lặp lại như 1 vòng tuần hoàn khép kín của thiên nhiên để cực tả nỗi khó nhọc miên man của bà Tú trải dài hết tháng ngày này sang tháng ngày khác, 5 này qua 5 nọ mặc cho nắng gắt hay mưa rào vẫn ko bỏ sót khoảnh khắc nào cả. Chỉ có thế thôi cũng đủ để lại trong lòng bạn đọc 1 ấn tượng khó phai về hình ảnh người vợ đầu tắt mặt tối toàn vẹn mọi sự trong gia đình như bà Tú. Chưa ngừng lại ở ấy, cách cân đo, đong đếm như thế của thời kì còn góp phần làm bật lên cái ko gian, vị trí bán sỉ của bà Tú phê chuẩn hình ảnh “mom sông”. Địa thế “mom sông” rất trắc trở, đầy rẫy những nguy hiểm khôn lường bởi lẽ ấy chỉ là 1 doi đất nhô ra phía lòng sông nơi người làng chài thường tụ họp giao thương nên những lúc tiết trời hà khắc, địa thế chông chênh mong manh kia sẽ dễ sạt lở gây nhiều gian khổ cho bà Tú. Khó khăn là thế, gian khổ là vậy mà bà Tú vẫn mạnh bạo vượt qua, xoành xoạch phấn đấu để cho gia đình được no đủ:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng.”
Với giọng thơ hóm hỉnh cùng tài năng trong nghệ thuật thơ trào lộng, câu thơ thứ 2 như lời lên án gay gắt xã hội phong kiến xưa đã biến những người con trai vốn là những cột trụ kiên cố trong gia đình thành những kẻ ăn hại chỉ biết sống dựa vào vợ, nhưng đặc trưng là “ăn lương vợ”:
“Trống hầu chưa dứt bố lên thang,Hỏi ra quan đó ăn lương vợ.”
(Quan tại gia – Trần Tế Xương)
Đôi vai của bà Tú đã nặng nay còn nhân lên bội phần lúc bà “cực chẳng đã” biến thành cột trụ chính trong gia đình. Hai chữ “nuôi đủ” là vừa đủ, vừa đủ nuôi, ko thiếu nhưng cũng ko thừa vang lên tạo cho câu thơ 1 âm điệu long trọng mà cũng ko kém phần kiêu hãnh gợi tả sự đảm đang tột độ nơi bà Tú lúc chỉ với công tác giao thương “quanh 5” ở nơi “mom sông” chông chênh, nguy khốn nhưng bà vẫn có thể bảo đảm cuộc sống vật chất và ý thức đầy đủ cho “5” đứa con và người chồng của mình. Kế bên ấy, cách đặt 2 danh từ số đếm “5” và “1” song song với nhau tưởng hình như khập khễnh mà lại rất lạ mắt và mới lạ. Tú Xương tự giễu mình lúc so sánh bản thân ngang hàng với “5 đứa con thơ” vì ông là 1 “đứa con đặc trưng” ngầm tăng lên vị thế người vợ tần tảo của mình lên 1 ngôi thứ thiêng liêng khác như 1 người “mẹ hiền” để có thể đề cao công huân của bà Tú 1 cách chí lí và xác thực nhất. Hơn thế nữa, cấu trúc “5” – “1” cùng liên từ “với” chất chứa bao nỗi hổ hang, buồn phiền đã khắc họa nên chiếc đòn gánh nhưng ở giữa là đôi vai gầy đét, bé nhỏ của người nữ giới chịu thương chuyên cần còn 2 bên đều nặng trĩu với “5 con” và “1 chồng” mà chừng như sự gian khổ lại nghiêng lệch về phía người chồng ăn hại nhiều hơn vì cơ chế “trọng nam khinh nữ” rẻ rúng trong xã hội cũ. Có thể nói, bà Tú “nuôi đủ” cho Tế Xương ko chỉ toàn vẹn cho ông “chăn ấm, nệm êm” nhưng còn lo cho ông đủ thứ quyền quý tốn kém khác để khiến ông phải nở mày nở mặt vì suy cho cùng, Tế Xương vẫn là 1 tú tài, là người có chí thi cử công danh:
“Biết thuốc lá, biết chè tàu,Cao lâu biết vị, bình khang biết mùi.”
(Hỏi ông trời – Trần Tế Xương)
Hay:
“Bữa qua anh tới chơi đây,Giày “giôn” anh dận, “ô Tây” anh cầm.”
(Đi hát mất ô – Trần Tế Xương)
Hai câu đề khởi đầu thi phẩm tuy chỉ gói gọn trong mười 4 chữ mà đã trình bày được tất cả những đức tính cao đẹp nơi bà Tú với sự chịu thương chuyên cần, tảo tần ko quản nắng mưa để toàn vẹn mọi việc trong gia đình. Qua ấy, Tú Xương cũng khôn khéo trình bày sự hàm ơn của mình đối với bà Tú, cùng lúc cũng phần nào mô tả sự hổ hang của tác giả lúc là 1 đấng đại trượng phu nhưng mà chẳng thể làm gì giúp sức vợ tới nỗi phải đặt mình trong mối tương quan với “5 đứa con thơ”. Thật xót xa !
Thấu hiểu được những nỗi toan lo, khó nhọc của người vợ lớn lao của mình, Tú Xương liên tưởng tới hình ảnh “con cò” 5 xưa trong ca dao:
“Con cò lặn lội bờ sông,Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non.”
(Ca dao)
để cực tả nỗi khổ tâm nhưng bà Tú đang trải qua trong 2 câu thực:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông.”
Tú Xương sử dụng “thân cò” chứ không hề “con cò” như trong ca dao xưa vừa trình bày được phong cách riêng, sự thông minh mang thuộc tính thời đại trong cá tính thơ ca của nhà thơ, vừa tương đồng thân phận của bà Tú nói riêng và người nữ giới khái quát với hình ảnh gầy đét của “con cò” để nói lên sự khốn cùng trong cuộc sống của 1 người nữ giới cột trụ. Tiếp ấy, chữ “thân” tuy dễ dàng mà nghe sao đắng cay quá, nó luôn gợi cho mọi người về 1 thứ gì ấy bé nhỏ khổ thân tới hết sức. Và lúc xưa, thi sĩ Hồ Xuân Hương cũng đã từng ngùi ngùi trên trang giấy lúc đề cập chữ “thân” bạc phận:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,7 nổi 3 chìm với non nước.”
(Bánh trôi nước)
“Khi quãng vắng” là 1 cụm từ rất đặc trưng vì nó ko chỉ gợi lên cái ko gian rợn ngợp cảm giác đơn chiếc đầy nguy khốn rình rập nơi bờ sông hẻo lánh, lạnh giá khi bấy giờ nhưng còn diễn đạt thâm thúy nỗi khắc khoải về thời kì của sự tần tảo và 1 lúc được song hành cộng với giải pháp nghệ thuật đảo ngữ của từ láy “lặn lội”, hình ảnh giản dị, chân chất của người nữ giới gầy đét chân trần mưu sinh nơi rừng núi sông bãi vào đêm hôm – thời kì nhưng những người nữ giới khác đang hạnh phúc bên chồng con, đang hưởng thụ những giấc ngủ say, hằng mong có thể kiếm thêm thu nhập để trang trải cuộc sống càng trở thành nổi trội và chói lọi hơn trong quang cảnh quạnh vắng tới ghê sợ nơi doi đất chông chênh.
Ví như câu thơ thứ 3 gợi nỗi cực nhọc đơn lẻ thì câu thơ thứ tư lại là sự vật lộn đầy gay cấn của bà Tú giữa thời buổi sắm bán đông đúc:
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông.”
1 lần nữa, giải pháp nghệ thuật đảo ngữ lại được sử dụng trong lời thơ của Tú Xương mà với từ láy tượng thanh “kiêng kỵ” gợi sự nhộn nhịp, ầm ĩ để nhấn mạnh thuộc tính thường tình nơi chợ búa và sự lam lũ của người nữ giới “5 con với 1 chồng”. Mặt khác, hình ảnh “buổi đò đông” cũng góp phần mạnh bạo trong việc xây dựng hình tượng 1 bà Tú chăm chỉ, hối hả và sự đông đúc, xô bồ ấy đã từng được ca dao xưa nói đến:
“Con ơi nhớ lấy câu này,Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua.”
Dù rằng vang vọng bên tai là lời dạy chân thành của ông cha ta: “Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua” mà bà Tú vẫn cứ một mực lao vào vào trận đấu tranh lặng thầm và dằng dai của những lần đôi co “kiêng kỵ”, chen chúc, giành giật khách, phân sắm với các gian hàng khác, bất chấp người qua kẻ lại đếm nhiều ko xuể lúc “đò đông” để bươn chải miếng cơm, manh áo cho chồng, con vì chỉ lúc nhộn nhịp như thế, thời cơ kiếm thêm thu nhập sẽ tăng vọt hơn “lúc quãng vắng” cho dù phải chịu cảnh đau nhức lúc “đầu đội trời, chân đạp đất”, thương tổn về thân xác lúc bị dòng người xô ngã. Ôi ! Quả là 1 người nữ giới chan hòa tình mến thương, bà đã đánh đổi cả bản thân mình nhưng chen lấn bán đi từng món hàng của mình để kiếm từng đồng bạc ít oi lo cho cuộc sống gia đình mình, thật đáng thán phục !
Bằng cách đảo những từ láy hô ứng vừa giàu tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm “lặn lội”, “kiêng kỵ” lên ngay địa điểm đầu câu thơ liên kết với 2 hình ảnh đối nhau rất chỉnh “lúc quãng vắng” – “buổi đò đông” trong 2 câu thực, hình tượng người vợ tháo vát vã mồ hôi chỗ đông đúc vì phải tranh giành, trào nước mắt nơi đìu hiu lúc tìm được người mua hiện lên với tất cả niềm kiêu hãnh của thi sĩ cả về thể chất mạnh bạo lẫn ý thức thép của bà Tú dù trong mọi tình cảnh khắc khổ nhất.
Tới với những câu thơ tiếp theo, Tú Xương như vào vai vào chủ thể trữ tình nhằm mượn lời hàn ôn của vợ để ngầm truyền tụng những công huân lặng thầm vì chồng vì con nhưng bà Tú đang quang gánh trên vai:
“1 duyên 2 nợ âu đành phận,5 nắng mười mưa dám quản công.”
Theo quan niệm phong kiến xưa, “duyên” và “nợ” là 2 khái niệm vô cùng thiêng liêng về mối quan hệ vợ chồng do trời định sẵn, khởi hành từ căn số, từ sợi chỉ hồng của ông Tơ bà Nguyệt:
“Kiếp người sao mãi lận đận,Ông tơ bà nguyệt bà Nguyệt chỉ hồng se duyên”
Thế mà lúc đi vào lời thơ của 1 bậc thức giả dày dặn kinh nghiệm như Tú Xương, khái niệm ấy chừng như đã đánh mất đi thuộc tính cao sang của mình nhưng trở thành nặng nề hết sức như 1 lời than vãn lúc “duyên” thì chỉ có 1 nhưng “nợ” lại 2:
“Chồng gì anh, vợ gì tôi,Chẳng qua là cái nợ đời chi đây”
(Ca dao)
Kế bên ấy, cách sử dụng 2 thành ngữ xưa song song với nhau “1 duyên 2 nợ” – “5 nắng mười mưa” vừa đối nhau về từ: “1” – “2”, “5” – “mười”, vừa đối nhau về ý đã chẳng những làm cho nhạc thơ bỗng trầm lắng trước nỗi khổ tâm chồng chất ngày 1 dâng lên theo cấp số nhân của bà Tú nhưng còn trình bày rất rõ tài năng văn học điêu luyện của nhà thơ lúc biết áp dụng triệt để trị giá của các thành ngữ cùng các con số mộc mạc để thiêng liêng hóa hình ảnh bà Tú. Có thể nói, dẫu có gian khổ muôn trùng, hóc búa trước mắt, “nợ” nghiêng về mình mà bà Tú chưa 1 lần chùn bước nhưng chỉ gật đầu nhẫn nhục cho qua và 3 tiếng đối ứng thượng, hạ: “âu đành phận”, “dám quản công” đã trình bày được điều ấy. Nguyên nhân dẫn tới sự siêng năng, lặng thầm đầy cam chịu của bà Tú tuy giản đơn mà cũng rất cao quý: ấy là vì mối nhân duyên thiên định và vì mai sau của đàn con bé. Quả là 1 người mẹ, người vợ giàu đức hi sinh !
Từ việc pha trộn lời thơ đan xen những thành ngữ đã đạt tới độ tuyệt vời về nội dung với các phép đảo ngữ cực tinh tế cùng các ngành số nhân rất thực và xác thực, thi sĩ Tú Xương đã khắc họa thành công tấm chân dung 1 người vợ kết tinh đầy đủ đức hi sinh, sự kiên nhẫn, sự tảo tần chịu thương chuyên cần của người nữ giới Việt Nam truyền thống trong 2 câu luận. Qua ấy, ông còn ngầm ý bộc bạch lòng hàm ơn thâm thúy tới người vợ thân yêu của mình lúc bà đã quên đi cái tôi nhưng phụ trách hết mọi phận sự của 1 cột trụ trong gia đình. Thật vậy:
“Có con phải khổ vì con,Có chồng phải gánh nước nhà nhà chồng.”
(Kho tàng lục bát dân gian)
Vì quá thương vợ, quá thương cho phận đời nhi nữ nhưng mà mua vai cột trụ, Tú Xương tự trách bản thân mình và phê chuẩn ấy cũng nói lên tiếng chửi vừa cay đắng vừa căm phẫn cho thành kiến khe khắt “trọng nam khinh nữ” đã biến ông thành 1 kẻ ăn hại :
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạc,Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Mạch xúc cảm của thi phẩm chừng như có sự chuyển biến đột ngột lúc giờ đây, Tú Xương ko còn “ẩn mình” sau những vần thơ để tán tụng vợ nữa nhưng ông đã chịu hiện ra để nói thay cho sự oán thù trách chồng, trách phận của bà Tú. “Cha mẹ thói thường” thật là 1 cách nói có phần thô cứng, xù xì mà lại rất thích hợp với cá tính thơ ca trào lộng của nhà thơ. Ấy là sự giận đời, hận đời vì cái xã hội “Tây tàu nhố nhăng” khi bấy giờ ko cho phép ông san sớt gánh nặng gia đình cùng vợ.
Thêm vào ấy, ít người nào biết được rằng đằng sau tiếng chửi đầy dứt khoát đó lại là 1 thảm kịch của 1 con người chất chứa bao niềm căm uất, chua xót và tái tê:
“Có chồng thờ ơ cũng như ko.”
Tú Xương chửi “đời” mà cũng “tự chửi” mình, “tự chửi” cái thói thể diện của 1 đấng đại trượng phu đang trên đường công danh, thói gia trưởng chỉ biết ngồi than thở sự đời, nhưng ko biết được mọi người bao quanh đang cực khổ vì mình. Tú Xương coi mình như kẻ vô tâm, “ăn ở bạc” với vợ con, xoành xoạch “thờ ơ” trong phận sự và vai trò của 1 kẻ làm cha, làm chồng. Thật là “có chồng thờ ơ cũng như ko”! Thế mà nếu nhìn nhận lại sự việc 1 cách sáng sủa thì Tú Xương chẳng phải đáng trách nhưng mà rất đáng thương bởi suy cho cùng, chính xã hội tèm lem kia đã đẩy ông, 1 tài năng xuất chúng vào bước đường cùng làm cho người vợ vốn thuộc dòng dõi cao quý phải chịu khổ. Thật đớn đau !
“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợTiếng có miếng ko, gặp chăng hay chớ”
(Văn tế sống vợ – Trần Tế Xương)
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.
Nói tóm lại, sau lúc đi sâu phân tách bài thơ Thương vợ ta thấy đây là 1 thi phẩm mang đậm tính nhân bản thâm thúy. Với chất thơ bình dị nhưng trữ tình pha chút trào lộng, Tú Xương đã chẳng những khắc họa nên 1 bức chân dung tuyệt đẹp về người vợ tần tảo, chịu thương chuyên cần của mình nhưng còn trình bày vẻ đẹp trong tư cách của bản thân và hình ảnh bà Tú chăm chỉ, đầy toan lo ấy chính là hình ảnh xinh tươi nhất của người nữ giới Việt Nam khi bấy giờ: vừa mộc mạc, chân chất, vừa rắn rỏi, mạnh bạo.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 13
Trong xã hội phong kiến, người nữ giới thường ko được ân cần nhiều. 1 người nữ giới phải chịu nhiều “gông cùm” đeo trên vai. Nào là “Xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”. Nào là “tam tòng, tứ đức”,… Chừng như người nữ giới luôn hiện ra phía sau người chồng, người con của mình. Họ ko có được sự tự do trong cuộc sống và thường là người gánh chịu nhiều nỗi đau về ý thức do tư tưởng trọng nam khinh nữ của Nho giáo. Vậy nên trong suốt chiều dài lịch sử, những thi nhân thường ko đưa hình ảnh người vợ vào trong thơ ca của mình, nhưng thay vào ấy là “mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”. Cho nên, Trần Tế Xương đã được thiên hạ nhớ tới lúc trong thơ ông, hình ảnh 1 người vợ lam lũ, khó nhọc đã được khắc họa 1 cách đầy đủ với thái độ trân trọng và mến thương. Ấy thực thụ là 1 nét chấm phá đặc trưng của văn chương giai đoạn phong kiến. Bài thơ “Thương vợ” của ông được xem như 1 trong những tác phẩm “khác biệt” giữa nền thi ca.
Nói bài thơ này khác biệt bởi thông thường các nhà thơ chỉ làm thơ về người bạn trăm năm của mình lúc họ đã mất đi. Còn với Tú Xương, ông đã viết về người vợ của mình 1 cách sống động, chân thật và đầy lòng mến thương ngay lúc vợ ông còn sống. Khác lạ còn bởi trong xã hội phong kiến, người con trai là chủ gia đình, mọi quyết định đều do họ. Và hiếm người nào bằng lòng 1 sự thực rằng vợ chính là người nuôi sống cả 1 gia đình. Đấy mà với Tú Xương, ấy là 1 điều hiển nhiên, bởi ông còn bận học hành, thi cử để có chút công danh. Và ko người nào khác ngoài người vợ chính là nguồn sống cho cả gia đình. Điều ấy được khẳng định ở ngay câu trước tiên của bài thơ:
Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồng
Sự khó nhọc, cực nhọc đã được trình bày 1 cách rõ ràng. 1 mình người vợ nhưng phải “cõng” đến 5 người con và 1 đức ông chồng. Chữ “mom” ở đây rất có trị giá. Mom là 1 mô đất nhô ra bên bờ sông, nó bé nhỏ và gợi lên chút gì ấy chông chênh, ko vững bền. Đối lập với ấy là 5 người con và người chồng. 1 sự đối sánh có thuộc tính ko hợp lý đã nói lên muôn ngàn khó nhọc lo lắng của người vợ cho gia đình của mình. Làm sao để có thể kiếm sống để tỷ mỉ cho 1 gia đình với những đứa con bé.
Người nữ giới trong thời đại phong kiến thường được nếu như những “hạt mưa sa”, “giếng giữa đàng”, ý nói về sự cập kênh của căn số, may mắn thì được vào gia đình tốt, được mến thương còn ko thì gặp muôn ngàn cay đắng, cực khổ nhưng ko biết kêu người nào. Ở trong những câu tiếp theo, chừng như Tú Xương đã cảm thán thay cho người vợ đáng thương của mình.
Lặn lội thân cò lúc quãng vắng,Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Hình ảnh người vợ đã được ông nếu như cánh cò nơi dòng nước, bé nhỏ, độc thân. “Thân cò” là 1 sự so sánh hết sức có lí và thú vị dành cho người vợ. Động từ “lặn lội” đã phác họa rõ nét hơn cảnh ngộ của người vợ, người mẹ. Có nhẽ đọc tới đây ta cũng xót thương cho những người nữ giới thời xưa. Hình ảnh người vợ Tú Xương cũng là sự nói chung cho những người nữ giới Việt Nam giai đoạn phong kiến, phải lam lũ, khó nhọc 1 nắng 2 sương lo cho gia đình, mà lại ko được xác nhận. Và qua những vần thơ, chừng như Tú Xương đang hình thành 1 bước chuyển mới trong nhận thức của các đấng đại trượng phu, cần phải coi trọng người nữ giới của mình nhiều hơn nữa.
1 duyên, 2 nợ, âu đành phận,5 nắng, mười mưa, dám quản công
Việc sử dụng cặp từ “1 duyên”, “2 nợ” cho thấy Tú Xương ko chỉ đồng cảm với sự khó nhọc của vợ, nhưng còn nhận thấy giữa 2 vợ chồng có sự gắn bó từ kiếp trước. Có duyên mới đến được với nhau và tới được với nhau rồi ấy lại là 1 điều chẳng thể tách rời, bởi ấy là “nợ”. Có nhẽ ông cho rằng mình đã nợ vợ 1 món nợ chẳng thể trả. Cho nên do đó duyên phận đã gắn bó ông với vợ. Nhưng có 1 sự “nói hộ” của ông ở đây. Chừng như đây là lời của Tú Xương mà cũng chính là hàn ôn của người vợ. Bởi ở câu thơ sau: 5 nắng, mười mưa, dám quản công, cho thấy dẫu có khó nhọc, mệt nhọc, người vợ cũng ko dám kể lể công trạng của mình, xem như ấy là việc mình phải khiến cho gia đình. Ấy chính là sự vị tha, bao dong và nhẫn nhục của người nữ giới Việt Nam.
Sự cam chịu của người vợ đã làm cho Tú Xương ko đành lòng. Nhưng người vợ ko bao giờ nói ra với ông những nỗi khó nhọc, gian khổ đó. Và chính ông đã là người nói ra giúp vợ mình. 1 tiếng thơ cũng là tiếng thở than, trách cứ, dằn vặt của người chồng, là tiếng trách mắng nhẹ nhõm của người vợ dành cho người chồng:
Cha mẹ thói thường ăn ở bạc:Có chồng thờ ơ cũng như ko
Hai câu thơ khép lại tác phẩm là lời tự rủa mát mình của Tú Xương mà lại mang đậm ý nghĩa lên án xã hội thâm thúy góp phần khẳng định tình cảm của ông đối với bà Tú là vô bến bờ. Người chồng đó tuy “ăn lương vợ” mà chẳng phải “ở bạc”, “thờ ơ” nhưng rất tỷ mỉ, luôn dõi theo từng bước đi của bà trên đường đời và đặc trưng là luôn bộc bạch lòng hàm ơn của mình đối với vợ. Thi phẩm chấm dứt thật bất thần: vừa thấm đượm cái bi, cái xấu số trong niềm tây của tác giả, lại vừa dí dỏm, khôi hài.
Với chất thơ bình dị, dễ đọc, dễ nhớ và đậm chất nhân bản Tú Xương đã khắc họa nên hình ảnh người vợ chịu thương chuyên cần của mình trong mối tương quan với chồng, con. Ấy cũng là lời nhắc nhở nhẹ nhõm nhưng ông dành cho những người chồng, người cha còn “bạc” với người vợ đầu gối tay ấp của mình bằng chất liệu trào lộng đặc thù.
Phân tích bài thơ Thương Vợ – Mẫu 14
Khi nói đến Tú Xương, người ta thường nhớ tới 1 thi sĩ trào lộng bậc thầy. Ông là 1 tác giả viết nhiều, viết hay các bài thơ nội dung châm biếm, công kích mà dù thế, những tác phẩm thuộc mảng trữ tình như Sông Lấp, Thương Vợ, Áo bông che bạn,… vẫn hết sức tuyệt vời. Trong ấy, “Thương vợ” được xem như tác phẩm nổi trội có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất trào lộng trong cá tính thơ Tú Xương.
“Quanh 5 giao thương ở mom sôngNuôi đủ 5 con với 1 chồngLặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đôngMột duyên 2 nợ âu đành phậnNăm nắng mười mưa dám quản côngCha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Nổi trội của bài thơ đầu tiên là hình tượng bà Tú qua khắc họa đầy thương mến, trân trọng của Tú Xương. Ấy là 1 người nữ giới khó nhọc, tần tảo để chăm lo cho chồng con, quang gánh gia đình:
“Quanh 5 giao thương ở mom sông”
Câu vào đề tác phẩm như giới thiệu, lại như mở ra bối cảnh của câu chuyện về bà Tú. Bà hiện lên với dáng vẻ tảo tần, hối hả xuôi ngược:
“Quanh 5” là suốt cả 5, ko trừ ngày nào dù mưa hay nắng. Nó còn là biểu trưng cho sự tuần hoàn khép kín của thời kì. Chẳng có shop, cửa hiệu, quán xá gì, nhưng chỗ bà “kinh doanh” là ở “mom sông”, phần đất nhô ra phía lòng sông, 1 vị trí có phần chênh vênh, nguy khốn. Chỉ qua câu khởi đầu, tác giả đã gợi lên cho ta nghĩ suy: cả thời kì lẫn ko gian như hùa nhau làm nặng thêm gánh nặng đang đè trên vai bà Tú. Ấy là gánh nặng:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”!
Công tác khó nhọc, thu nhập lại ít mà bà Tú còn phải lo âu cho cả 1 gia đình 6 mồm ăn. “5 con” là số nhiều, mà dù sao chúng chỉ cần bát cơm, manh áo. Nhưng lại còn thêm “1” ông chồng chi tiêu bằng cả 5 đứa con kia.
Hai câu thực gợi tả chi tiết hơn cuộc sống tần tảo, giao thương xuôi ngược của bà Tú:
“Lặn lội thân cò lúc quãng vắngEo sèo mặt nước buổi đò đông”
“Lặn lội thân cò” đã bao gồm trong ấy cái thân hèn, sức mọn, cả nỗi cô đơn, cô quạnh. Con cò trong thơ Tú Xương ko chỉ hiện ra giữa cái rợn ngợp của ko gian nhưng còn trong cái rợn ngợp của thời kì. Chỉ bằng 3 từ “lúc quãng vắng”, tác giả đã nói lên được cả ko gian, thời kì hẻo lánh, rợn ngợp chứa đầy lo lắng, nguy khốn.Cộng với ấy, cách nói đảo ngữ, thay con cò bằng “thân cò” cũng góp phần nhấn mạnh nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Nó gợi lên 1 nỗi đau về thân phận những con người nghèo đói trong xã hội đương thời.
Nếu câu thơ thứ 3 gợi nỗi khó nhọc đơn lẻ, độc thân thì câu thơ thứ tư lại làm rõ nỗi khó nhọc mưu sinh của bà Tú.
“Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Câu thơ gợi cảnh chen chúc, bươn chải trên sông nước của những người giao thương bé. “Buổi đò đông” đâu phải ít lo lắng, nguy khốn hơn “lúc quãng vắng”? Hai câu thực đối nhau về từ ngữ mà lại nâng đỡ nhau về ý để qua ấy nổi trội lên nỗi khó nhọc, gieo neo của bà Tú. Qua ấy, ta cũng thấy được tấm lòng xót thương, yêu mến và trân trọng của thi sĩ dành cho vợ mình.
Dưới ngòi bút của Tú Xương, bà Tú cũng hiện lên với những đức tính cao hấp dẫn nhất. Ấy là người nữ giới đảm đang, tháo vát, tỷ mỉ với chồng con:
“Nuôi đủ 5 con với 1 chồng”
Bà cũng là người giàu đức hi sinh. Trong 2 câu luận, Tú Xương 1 lần nữa cảm phục sự quên mình của vợ:
“Duyên” 1 nhưng “nợ” 2 mà bà Tú ko 1 lời kêu ca nhưng thầm lặng, cam chịu, bằng lòng vì cuộc sống gia đình. Ở câu trên, nắng mưa chỉ sự khó nhọc, 5 mười là số lượng phiếm chỉ để nói số nhiều, được tách ra hình thành 1 thành ngữ đan chéo “5 nắng mười mưa” vừa nói lên sự khó nhọc, gieo neo vừa trình bày được tính chịu thương chuyên cần, hết dạ vì chồng con của bà Tú.
Kế bên bà Tú, hình tượng Tú Xương cũng hiện lên với tấm lòng thương vợ tha thiết. Ông ko hiện ra trực tiếp mà phê chuẩn những câu thơ đầy mến thương, trân trọng dành cho vợ và giọng điệu có phần trào lộng lúc nói về mình, ta thấy được tình cảm sâu đậm của ông. Nhập thân vào đối tượng, Trần Tế Xương nói hộ những nỗi thiệt thòi của vợ mà cùng lúc cũng thấy rõ cái đức hi sinh của người bạn trăm năm.
Tú Xương kể chuyện bà Tú nuôi con đành rằng, nhưng còn kể thêm việc bà Tú nuôi mình 1 cách ngay thẳng, chẳng ngượng ngùng. Ở đây, ta như thấy được nụ cười mủm mỉm tự trách mình thật ăn hại của ông Tú. Ông ko gộp lại nhưng tách “5 con” riêng, “1 chồng” riêng. Điều ấy cho thấy Tú Xương nhận thức rõ mình là cái nợ đời nhưng bà Tú phải gánh chịu. “Duyên” 1 nhưng “nợ” 2. Sự “thờ ơ” của ông cũng là 1 bộc lộ của “thói thường” bạc nghĩa. Xã hội xưa trọng nam khinh nữ, coi người nữ giới là thân phận dựa dẫm, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết thiếu.
“Cha mẹ thói thường ăn ở bạcCó chồng thờ ơ cũng như ko”
Ông chửi thói thường bạc nghĩa vì thói thường là 1 nguyên cớ sâu xa khiến bà Tú phải khổ. Từ tình cảnh riêng. Tác giả lên án thói thường bạc nghĩa khái quát. Lời nguyền rủa trong 2 cấu kết là lời Tú Xương Tự rủa mát mình mà lại mang ý nghĩa xã hội thâm thúy.
Đặt bài thơ vào lịch sử thơ ca trung đại, chúng ta lại càng thấy được nó đáng quý tới bao lăm. Bởi, thời gian đó, đã mấy người nào trực tiếp làm văn thơ về vợ ngay lúc còn sống như Tú Xương? Phcửa ải yêu mến, trân trọng và hàm ơn lắm, Tú Xương mới viết được những lời thơ cảm động và thâm thúy như thế. Có thể nói, bằng việc sử dụng từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm và cách áp dụng thông minh những chất liệu văn chương dân gian, “Thương vợ” đã trình bày tình thương cảm yêu, quý trọng của ông Tú dành cho bà Tú phê chuẩn sự thấu hiểu nỗi khó nhọc, gieo neo và truyền tụng sự hy sinh và những phẩm giá tốt đẹp của bà Tú. Cùng lúc, bài thơ cho chúng ta thấy được nỗi lòng, hàn ôn và tư cách cao đẹp của thi sĩ Tú Xương.
………………
Tải File về để xem thêm 3 bài phân tách Thương vợ

[rule_2_plain] [rule_3_plain]

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu

#Văn #mẫu #lớp #Phân #tích #bài #thơ #Thương #Vợ #Sơ #đồ #tư #duy #mẫu

Happy Home

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button